Кемали, Е.С. Қазақстан Республикасының сот және құқық қорғау органдары

4) күдікті, айыпталушы, сотталушы, сотталған адам, ақтал- ған адам сот ісі жүргізілетін тілді білмесе; 5) адамға жазалау шарасы ретінде он жылдан астам мерзімге бас бостандығынан айыру, өмір бойына бас бостандығы- нан айыру не өлім жазасы тағайындалуы мүмкін болатын қылмыс жасады деп күдік келтірілсе, айып тағылса; 6) күдіктіге, айыпталушыға, сотгалушыға, сотталған адам- ға бұлтартпау шарасы ретінде күзетпен үстау қолданылса немесе олар стационарлық сот-психиатриялык сараптама- ға мәжбүрлеп жіберілсе; 7) күдіктілердің, айыпталушылардың, сотталушылардың, сотталғандардың, ақталғандардың мүдделері арасында қайшылықтар болып, олардың біреуінің қорғаушысы бол- са; 8) қылмыстық процеске жәбірленушінің (жекеше айып- таушының) немесе азаматтық талапкердің өкілі қатысса; 9) іс сотта қаралған кезде оған мемлекеттік айыптауды қол- дайтын прокурор (мемлекеттік айыптаушы) қатысса; 10) күдікті, айыпталушы, сотталушы, сотталған адам, ақтал- ған адам Қазакстан Республикасының шегінен тыс жер- лерде болса және қылмыстык қудалау органдарына неме ­ се сотқа келуден жалтарса; 11) процестік келісім және оны жасасу туралы өтінішхат мә- лімделсе, міндетті екені көрсетілген. Қорғаушы күдікті, айыптауды теріске шығаратын немесе кү- діктінің, айыпталушының жауаптылығын жеңілдететін мән-жай- ларды анықтау мақсатында қорғаудың барлық заңды қүралдары мен тәсілдерін пайдалануға және оларға қажетті білікті заң кө- мегін көрсетуге міндетті. Қорғаушының өкілеттіктері ҚПК-тің 70-бабында белгіленген. Қорғаушы: өзінің қорғауындағы адам- ның мүдделеріне қарсы қандай да бір әрекеттер жасауға және оған тиесілі құқықтарды жүзеге асыруына кедергі келтіруге; қор- ғауындағы адамның ұстанымына қарамастан, оның қылмыстық қүқық бүзушылыққа қатысы барын және оны жасауда кінәлі еке- нін мойындауға, қорғауындағы адамның жәбірлснушімен тату- ласқаны туралы мәлімдеуге; азаматтық талап қоюды мойындауға; қорғауындағы адам берген шағымдар мен өтінішхаттарды кері қайтарып алуға; 'іаң көмегін көрсетуге өтініш білдіру және оны 246