Кемали, Е.С. Қазақстан Республикасының сот және құқық қорғау органдары

кат куәлігін және өзінің нақты адамды қорғауға өкілеттігін куә- ландыратын ордерді көрсеткен кезде іске кіріседі. Қорғаушы - қорғалуға құқығы бар куәның, күдіктінің, айып- талушының, сотталушының, сотталған адамның, ақталған адам- ның құкықтары мен мүдделсрін занда белгіленген тәртіппен қор- ғауды жүзеге асыратын және оларға қылмыстық іс бойынша іс жүргізу кезінде заң көмегін көрсететін адам. Адвокат қорғаушы ретінде қатысады. Адвокат қылмыстық процеске қорғаушы ре- тінде қатысқан кезде қорғалуға құқығы бар куәның, күдіктінің, айыпталушының, сотталушының, сотталған адамның, ақталған адамның жазбаша арызы бойынша оларды адвокатпсн қатар кор- ғауды мына адамдардың біреуі: жұбайы (зайыбы) немесе жақын туысы, қорғаншысы, қамқоршысы не қорғалатын адамды қорған- шылыққа немесе асырауына алған үйымның өкілі жүзеге асыра алады. Шетелдік адвокаттардың іске қорғаушылар ретінде қатыс- уына, егер бүл Қазақстан Республикасының тиісті мемлекетпен жасасқан халықаралық шартында өзара түсіністік негізде көздел- се, заңнамада белгіленген тәртіппен жол беріледі. Адамның қорғалуға қүқығы бар куә, күдікті, айыпталушы мәртебесін алған кезінен бастап, сондай-ақ қылмыстық процес- тің кез келген келесі кезінде қорғаушы қылмыстық процеске қатысуға қүқылы. Егер қорғалуға құқығы бар куәлардың, кү- діктілердің, айыпталушылардың, сотталушылардың біреуінің мүддесі екіншісінің мүддесіне қайшы келетін болса, бір сол адам олардың екеуіне бірдей қорғаушы бола алмайды. Адвокаттың өзі мойнына алған қорғалуға қүқығы бар куәны, күдіктіні неме ­ се айыпталушыны, сотталушыны, сотгалған адамды, ақталған адамды қорғаудан бас тартуға қүқығы жоқ. ҚПК-тің 67-бабында қорғаупіының міндетті қатысуы белгі- ленген. Егер: 1) бұл туралы күдікті, айыпталушы, сотталушы, сотталған адам, ақталған адам өтінішхат берсе; 2) күдікті, айыпталушы, сотталушы, сотталған адам, ақтал- ған адам кәмелеттік жасқа толмаса; 3) күдікті, айыпталушы, сотталушы, сотталған адам, ақтал- ған адам дене немесе психикалық кемістігі салдарынан өзінің қорғалу қүкығын өз бетінше жүзеге асыра алмаса; 245