Кемали, Е.С. Қазақстан Республикасының сот және құқық қорғау органдары

тің болмауы, тіптен кейбір жағдайлардағы бақталастық болуы бұл жаңа органның қызметінің тиімділігіне тсріс эсер етті. Соған бай- ланысты, құқық қорғау органдарының жүйесін әрі қарай жетілді- ру және қылмыскерлікпен және сыбайлас жемқорлықпен күрестің тиімділігін арттыру мақсатында Қазақстан Президенті 1997 жылы 22 сэуірде «Қазақстан Республикасының құқық қорғау органда- рының жүйесін эрі қарай реформалау жөніндегі шаралар туралы» Жарлық шығарды, онда құқық қорғау органдарын, Мсмлекеттік тергеу комитетін, оның жсргілікті органдарын ұйымдастыру жэне олардың өкілеттіктері жөнінде едәуір өзгерістер енгізді. Бұл Жарлыққа сэйкес, ТІМ меншікке, адамға қарсы қылмыс- тардың және басқа да көп таралған қылмыстардың алдын ала тергеуін жүргізу қүқығына не болды. Ал, МТК органдарына эко- номикалық, лауазымдық, әскери қылмыстармен, сондай-ақ ұйым- дасқан қылмысксрлік, сыбайлас жемқорлық сияқты аса қауіпті қылмыстармен күресу жүктелді. Сол мақсатта МТК-ның жергі- лікті жэнс басқа кейбір органдары (аудандық, қалалык бөлімдер) ІІМ-нің қарамағына берілді. Бірақ, МТК органдарын прокурор- дың келісімімен басқа қүқық қорғау органдары жүргізуге тиісті қылмыстық істерді өздеріне алу құқығы берілді. Сонымен, бүл реформаның нэтижесінде елде жедел-іздесті- ру және анықтама қызметтері бар үш тергеу аппараты (МТКД1М жэне ¥ҚК) жэне де жаңа анықтау органдары (салық полициясы, эскери полиция, кеден органдары) жүмыс істеді. Бірақ кейін, Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 5 қарашадағы «Үлттық қауіпсіздікті нығайту, үйымдас- қан қылмыскерлікпен жэне сыбайлас жемқорлықпен күресті эрі қарай күшейту жөніндегі шаралар туралы» Жарлығымен Мем- лекеттік тергеу комитсті таратылды. Оның жауапты мемлекеттік қызмет атқаратын адамдармен, эскери қызметшілермен, құқык қорғау органдары қызметкерлерімен, судьялармен байланысты ұйымдасқан қылмыскерлікпен және де қылмыстық ұйымдар жү- зеге асыратын контрабандамен жэне есірткі бизнесімен күресу жөніндегі өкілеттігі Үлттық қауіпсіздік комитетіне өтті. Ал, жал- пы қылмыстық ұйымдасқан жэне экономикалық қылмыскерлікті тергеу - Ішкі істер органдарына қайтарылды. Қазіргі кезде ІІМ-нің тергеу аппараты құқық қорғау органда- рының жүйесіндегі ең ірі саласы. Соңғы жылдары қылмыстық- 187