Кемали, Е.С. Қазақстан Республикасының сот және құқық қорғау органдары

ған жағдайлардан басқа кездері қосалқы материалдар ғана болып қалды. Кеңестік және одан кейінгі кезеңдерде тергеу органдарының институты өз дамуында негізгі үш кезеңнен өтті. Бірінші кезең - Қазақстанда ұзақ уақыт, 1923 жылдан 1960 жылға дейін РСФСР Қылмыстық іс-жүргізу кодексі қолданылған кезең, алғаш Қазақстанның қылмыстық-іс жүргізу заңдары купи ­ не кірді. Бірінші кезеңде қылмыстық-іс жүргізу заңнамасы мен ол реттейтін тергеу практикасы КСРО мен РСФСР-дің тиісті қыл- мыстық-іс жүргізу заңдарының тікелей ықпалымен дамыды. Екінші кезең - ол 1960-1991 жылдарды, яғни тәуелсіздік ал ­ таита дейінгі кезді қамтиды. ҚІЖК мазмүны жатынан сол қалпы қалганмен, заң шыгарушы оның тергеу кызметін регламенттейтін кейбір институттары мен нормаларын өзгертуге мүмкіндік алды. Бұл жылдары Қазақстанның Қылмыстық іс-жүргізу кодексіне 60- тан аса өзгертулер мен толықтырулар енгізілді. Үшінші кезец - 1991 жылдан бергі уақытты қамтиды. Бүл ке- зеңде тергеу органдарының институты Қазақстанның егемендігі жағдайында дамыды. Қазан революциясы жеңгеннен кейінгі бірінші кезенде 1917 жылғы 22 қарашадағы №1 Сот туралы Декретпен қылмыстық ic - тер бойынша алдын ала тергеу жүргізу жергілікті судьялардың жеке өздеріне жүктелді. Революциялық трибунал соттайтын ic - тер бойынша алдын ала тергеу жүргізу үшін кеңестердің жаны- нан айрықша тергеу комиссиялары қүрылды. Алдын ала тергеу органдарының қызметін регламенттеу мақсатында 1917 жылы 16 желтоқсанда Әділет Халық Комиссариаты «Тұткындауды және басқа тергеу әрекеттерін тергеу және сот мекемелерінін ордерле- рі бойынша гана жүргізу туралы» каулы қабылдады. Кейін Тергеу комиссиясының көптеген функциясы 1917 жылы 20 желтоқсанда қүрылған Бүкілресейлік Төтенше Комиссията (БТК) өтті. Бүкілресейлік Орталық Аткару Комитеті (БОАК) өзінің 1918 жылғы 7 наурыздаты №2 Сот туралы декретімен алдын ала тер- геуді сайланбалы тергеушінің жүргізуі туралы ереже қабылдады, ол бойынша округтік соттың тапсыруымен оның бір мүшесі алқа- лык тергеумен қатар өзі жеке дара тергеу жүргізді. Қазақстан ауматында 1917 жылы 28 желтоқсанда алташ рет Ақмола революциялык трибуналы және оган берілген істі алдын 185