Кемали, Е.С. Қазақстан Республикасының сот және құқық қорғау органдары

цестің күрделі кезеңі болып табылады. Сотқа дейін іс жүргізудің бұл кезеңінде тергеу органдары дәлелдемелер ауқымын анық- тайды, қылмысты құқықтық бағалау, қылмыс жасаған адамдар- ды қылмыстық жауапқа тарту мәселесін шешеді. Алдын ала тер- геуде анықталған шеңберде кейін сот талкысы өтеді. Сондықтан да прокурор өзінің қадағалау өкілеттігін жүзеге асырғанда қыл- мыстарды айқындаудың және тергеудің заңдылық бұзылмай жүр- гізілгендігін қатаң бақылайды. Прокуратураға қылмыскерлікпен - келеңсіз әлеуметтік-қүқықтық кұбылыспен күресте батыл шара қолдануы үшін құқық қорғау органдарына адамның құқығы мен бостандығын белгілі бір шамада шектсйтін өктем өкілеттік бе- рілген. Бүл ретте олар азаматтық қоғам мен адамды қылмыстық озбырлықтан корғауды қамтамасыз стіп, оған қатысы бар адам- дарды айқындап қана қоймайды, сонымен қатар қылмыстық сот ісін жүргізудің белгіленген тәртібінің бұзылуына жол бермейді. Тергеу органдарының қызметі қылмыстық-іс жүргізу заңда- рында нақты регламенттелген, онда қылмыстық істерді қозғау- дың, қылмыстарды уақтылы ашудың, оларды заңда белгіленген мерзімдерде сапалы тергеудің және азаматтарды қылмыстық жауапқа тартудың дәлелділігін қамтамасыз етуге прокурорлық қадағалау жәрдемдесуге тиіс делінген. Қылмыстарды тергеуді прокурорлық қадағалау сотқа дейінгі іс жүргізудің барлық кезе- ңінде ұдайы болады. Қылмыстық істерді тергеуіне байланысты прокурор анықтау және алдын ала тергеу органдарына жазбаша нұскау береді, ол бұл органдар үшін міндетті болып табылады. Аныктаудың заңдылығын да, алдын ала тергеудің заңдылығын да прокурорлық кадағалау, олардың өзара айырмашылықтарына қарамастан бір құқықтық режімде жүзеге асырылады. Тергеу ап- паратының немесе анықтау органының ведомстволық тегіне қа- рамастан оның формалары өзгермейді. Жеке бостандыққа конституциялық құқықты қорғаудың ма- ңызды шарасы - тергеу жзне айыпталушыпарды қамауда ұстау мерзімдерінің заңдылығын қадағалау. Қамауда ұстау мерзімдері және оларды үзарту тәртібін ҚПК-нің баптарымен реттеледі. Азаматтьщ жэне қылмыстық істерді қарау кезінде заңды- лықты камтамасыз етудегі прокуратураның міндеті мен соттың міндеті бірдей, ол - сот талқысының әділ болуы жәнс зандардың дүрыс қолданылуы. Ескеретін бір жағдай - соттардың қызметіне прокурорлар қадағалау жасамайды, себебі соттар әділ қазылық 147