Кишибекова, Г.К. Тәуекел-менеджмент

4. Тәуекелдерді қаржыландыру 141 немесе орнын толтыру шаралары қауіпті жағдай болғанда, яғни «оқиғадан кейін» кезеңі басталғанда белсендіріледі. 3. Тәуекедді реттеу әдістері Тәуекелді реттеу (risk control) - тәуекел сипатын өзгертуге, же- келеген жағдайларда оның ықтималдығын, салдарын және алдын ала болжамдығын өзгертуге бағытталған әдістердің жиынтығы бо- лып табылады. Тәуекелді реттеу келесідей өңдеу әдістерін біріктіреді: 1) тәуекелден жалтару; 2) тәуекелді азайту, соның ішінде: - тәуекелдің алдын алу (ықтималдықты азайту); - салдарын азайту; - тәуекелді сегрегациялау; 3) реттеу мақсатында тәуекелді табыстау. Бул әдістердің негізгі құндылығы боп объектіні «физикалық» сақтап қалу саналады. Дұрыс қолданса олар тәуекелді қаржылан- дырудың деңгейін төмендетуі де мүмкін, ал босап шыққан қаржы- лар одан әрі дамуға мүмкіндік береді. Құндылығымен қатар бүл әдістің кемшілігі де бар, салда ­ рын түгелімен нөлдік деңгейге дейін және тәуекелді өткізуді то- лығымен жоя алмау. Тәуекелден жалтару мен оны азайтудың ерекшеліктеріне талдау жүргізіп тұру қажет. Жалпы тәуекелді басқару мен реттеу үшін оның қалай және неге пайда болатынын түсіну керек. Адам өмірінің әртүрлі саласында мамандар қауіпті қүбылыстарды, жағымсыз жағдайларды талдайды. Солай бола тұра бүгінгі таңда тәуекелдің себептері мен баста- луы үрдістерін сипаттайтын бірыңғай теория жасалмаған. Ол тәу- екелдің көптүрлігіне байланысты. Бірақ қандай да бір тәуекел топ- тарын түсіндіру үшін теорияларды жасау әрекеттері болған. Сондай теориялардың біріне «домино теориясын» (Хейнрих- тің домино теориясы) жатқызуға болады. Ол теорияны жиырма- сыншы ғасырдың 20- шы жылдарында американдық ғалым Хей- нрих (Heinrich) ұсынған, ол бірнеше жылдар бойы жұмыс орнын-