Кемелдену кедерплер! Уй ретin ген шарасыздык, Асау аталгашкыда нокта-жуген салдырмайды. Ертокым кондыр- майды. Уйреткен кезде оргиды, кдргиды, мецкид!, тоцк,иды, аунай- ды, булкынады. BipaK, бул к,арсылык,тан нэтиже шык,пагандык,тан, акыры кенедг Буны б!з «жуасыды», «уйретМд!» деймпз. Будан ке- йiH уйреплген атк,а эрк!м оп-оцай м!нед! де, кдлаган жагына шауып кете бередЕ К,аласа бул жылк,ы мецкт-каргып мшген адамды жы- тып кетуше эбден болар едк BipaK олай жасамайды. ©йткеж алгашкы кдрсылык, эрекетшен тук шыкпаганы анык,. Сойтш, ол хайуанда «кдрсылыкдан нэтиже жок» деген шарасыздык, цалыптасады. Буны ауылда ескен жандар жаксы б|ледк Аттыц аятын тусап тас- тап, б!рнеше кун еткен соц тусауын шешкен кезде, бейне 6ip аягын- да эл! тусау бардай жылк,ы косаяктап 6ipa3 уак,ытк,а дейш ceKipin журедЕ Америкалык, талымдар судаты балыкдарта тэж1рибе жасатан екен. Улкен балык, пен оныц кунделжт! к,ореп юшкентай балык,ты 6ip хауызта катар ж!бер!п, 6iрак арасына кезге кершбейтш жука эй- нек кабырта орналастырады. Улкен балык элri юшкентай балыкты жуту уилн умтылтан сайын эйнекке сотылып, месел! кайта бередг Акыры нэтиже болматан соц, улкен балык жайына кетедЕ Енд! ор- тадаты эйнек кабыртаны алып тастайды. Улкен балыктыц санасына «Bapi6ip жей алмаймын» деген ум!тозд!к сщгеш соншалык - к!ш- кентай балыкка мулдем умтылмайды. Буны психологияда «уйретшген шарасыздык» дейд!. Жотарыда кез келген icri колга алганда релмен, аз-аздан бастаудыц мацыз- дылыгын айттык. ©йткеж бурын-соцды жасап кермеген улкен icri б!рден жасаймын деу агаттык. Кебше, !стщ ретш бшмегенджтен, тэсглш таппагандыктан, сэтазджке ушырау ыктималдыгы басым. Максатыцнан алыстаган сайын озще деген сежм азайып, бетщ кай- тып, басылып каласыц. Нэтижесшде улкен балык сиякты колыцды 6ip алтеп, бейгам ем!рдщ дэл!зше тусесщ. Немесе «Крлымнан еш нэрсе келмейд!» деген ум!тс!зд!кке урынып, шарасыздыкка тап бо- ласыц. 58
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==