Кемали, Е.С. Қазақстан Республикасының сот және құқық қорғау органдары

тергеу изоляторларының материалдық-техникалық базасы ны- ғаюда, түрмеде отырғандардың тығыздығы сиреді. Пенитенциар- лық жүйеде негізсіз шектеулер мен тыйымдар алынып тасталуда. Камералардың терезелері кеңейтіліп, күндізгі жарық түсіп, таза ауа кіру үшін әртүрлі жағдайлар жасалынуда. Қылмыстық-атқару жүйесінің мекемелерінде отырған адамдарға олардың қүқықтары мен міндеттері туралы ылғи айтылады. Қоғамдық бақылауды жүзеге асыру мақсатында республика- ның 15 облысында коғамдык бақылау комиссиялары қүрылды. Олар өз қызметін адам қүқығын сақтау мәселесіне қатысты әр- түрлі іс-шаралар, семинарлар өткізу аркылы және қылмыстық-ат- қару жүйесінің бөлімшелерімен тығыз байланыста жүзеге асы- рады. Мүндай қоғамдық бақылау қылмыстық-аткару жүйесінің мекемелеріне ауық-ауық барып түруды және тиісті үсыныстар енгізуді керек етеді. Бүгінгі пенитенциарлық жүйедегі жағдай мемлекеттік бақы- лау органдарының отырыстарында жиі қаралуда. 2015 жылы 28 қыркүйекте Бас прокуратураның алқа мәжілісінде қылмыстық атқару жүйесі комитетінің жене оның аумақтық бөлімшелері- нің қызметінде сотталғандарды материалдық-түрмыстық же ­ не әлеуметтік камтамасыз ету мәселелерін реттейтін заңнаманы қолданудағы заңдылықтың жай-күйі қаралған болатын. Жиында пенитенциарлық жүйенің тиімділігін арттыру жолдары, түзету мекемелерінің шығындарын оңтайландырудың өзекті мәселеле- рі талкыланды, сотталғандардың коммуналдық-тұрмыстық және тұрғын-үй жағдайларын жақсарту, мемлекеттің әлеуметтік кепіл- діктерін қамтамасыз ету жолдары қаралды. Алқада мемлекет сотталғандардың тұрмыстық жағдайын жақсарту бойынша дәйекті шаралар қабылданып, өткен жылда- ры қылмыстық атқару жүйесін қаржыландыру айтарлықтай өсіп, сотталғандар үшін бөлінетін шығындар көлемі артқаны атап көр- сетілді. Бірақ та қабылданған шараларға қарамастан, бұл сала- да айтарлықтай сапалы өзгерістер болмаған. Тексеріс барысында сотталғандардың түрмыс жағдайларына, азық-түліктей және зат- тай үлестерін алу қүқықтарының бұзылуына қатысты орын алған біршама жүйелі келеңсіздіктер анықталды. Тексеріс барысында 1 700-ден астам заңдылықтың бүзылуы есепке алынып, 86 ықпал ету актілері енгізілді. 117 лауазымды түлға жауапкершілікке тар- 181