Кемали, Е.С. Қазақстан Республикасының сот және құқық қорғау органдары

8-тарау ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБАИКАСЫНЫҢ ӘДІАЕТ ОРГАНДАРЫ 8.1. Әділет органдарының даму тарихы мен күкыктық негіздері Қазақстан Республикасының әділет органдары атқарушы би- ліктің жүйесіндегі негізгі бір орталық мемлекеттік органдар бо- лып табылады. Ол өз өкілеттіктері шегінде мемлекет кызметін құқыкпен қамтамасыз етуді жүзеге асырады, мемлекеттік орган- дардың, үйымдардың, лауазымды адамдар мсн азаматтардың жұ- мысындағы зандылық режіміне қолдау жасап, азаматтардың же ­ не ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қам- тамасыз етеді. Республикамыз тәуелсіздік алғаннан бері әділет органдарының өкілеттігі кеңейіп, олардың қызметі құқық қорғау барысында әрбір азаматының өміріне қатысы болуда. Бүгінгі кун- дер! Әділет министрлігі заң шығарушы қызметін ғана емес, адво ­ катура жене нотариат институттарының, халыққа қызмет ету ор- талығының қызметіне, діни бірлестіктер жүмысын заңмен реттеу мәселесіне және көптеген басқа салаларға да жетекшілік етеді. Қүрылғалы бергі 90 жылда отандық әділет саласы қиын да күрделі жолдан өтті. Бұрынғы кеңестік заманда әділет органда- рының аяққа тұра бастауы 1917 жылғы қазанда басталған. Сол кезде РСФСР Әділет Халық комиссариаты құрылып, оған сот, прокуратура, тергеу жене нотариус органдарын басқару жүктел- ген. Кейін РСФСР Ішкі істер халық комиссариаты таратылғаннан кейін оған түзету-еңбек мекемелерінің қызметіне де басшылык жасау да жүктелді (1930 - 1934 жылдары). 1919 жылғы 10 шілдеде «Қырғыз Социал истік Кеңес Респуб- ликасын күру туралы» Декрет қабылданды. 12 халық комисса- риатының ішінде Әділет халык комиссариаты да қүрылды. 1920 жылы 13 маусымда Қырғыз Ревкомның «Қырғыз Республикасын- да Кеңес билігін басқару қүрылысының негізгі бастаулары тура ­ лы» қаулысы жарйяланып, қаулының 5-бабына сәйкес Әділет ор- 120