Самалдықов, М.К. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің құқықтық негіздері

СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚКА ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛ БОЙЫНША Ш ЕТЕЛДІ К ТӘЖІ РИ БЕ ТУ РАЛ Ы АН Ы ҚТАМ АЛ Ы Қ АҚП АРАТ Төменде мемлекеттік қызметкерлер арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің шетелдік тәжірибесі туралы ақпараттар берілген 1 . Мемле- кеттік қызметкерлерге арналған стандартты тыйым салулар, шектеулер жә- не нормативтік актілср барлық дамыған елдердің заңдарында қамтылган. Барлық осы шаралардың қатаң орындалуы шартымен салыстырмалы түр- де тиімді болып табылады. Бүл ақпараттар «ІІІет елдердегі сыбайлас жсм- қорлыққа қарсы күрестегі тожірибесі» семинар сабақтарына өз бегінше дайындалуға пайдалы болады. Нидерланды Нидерланды сыбайлас жемқорлық ең томен деңгейдегі елдер қатарына жатады. Нидерландыда сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және оның алдын алу жүйссі мынадай шараларды қамтиды: 1. Сыбайлас жемқорлықты анықтау мәселелеріндс түрақты есептілік пен жариялылық, сыбайлас жемқорлық әрекеттерінің салдарын талқылау және олар үшін жазалау. Жыл сайын ішкі істер министрі парламентке сы- байлас жемқорлықтың анықталған фактілсрі және сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар адамдарды жазалау жөнінде қабылданған шаралар туралы ба- яндама үсынады. 2. Сыбайлас жемқорлық әрекеттерінің туындауы мүмкін нүктелері- нің мониторингі және осы нүктелердс орналасқан түлғалардың қызметіне қагаң бақылау жүйесін әзірлеу. 3. Лауазымды түлғалардыц лауазымдық этиканы бүзғаны үшін жауап- кершілігін корсете отырып, олардың қүқықтары мен міндеггері жүйесін қүру. 4. Сыбайлас жемқорлық әрексті үшін жазалаудың негізгі шарасы - мемлекеттік үйымдарда жұмыс істеуге тыйым салу және барлық олеумет- тік жсңілдіктерді жоғалту. Жазалау шкаласы айыппүлдар мен міндеттерді орындаудан уакытша шеттетуді қамтиды. 5. Ең маңызды үйымдарда, атагі айтқанда, министрліктсрде ішкі қа- уіпсіздік қызметтері бар, олардың міндеті - шснеуніктердің қателіктсрін, олардың әдейі немесе кездейсок бүзушылықтарын және осы іс-әрекеттер- дің салдарын анықтау. 6. Сыбайлас жемқорлық тұрғысынан қауіпті лауазымдарға адамдарды іріктсу жүйесі үйымдастырылған. 1 https://pandia.ru/tcxt/78/50 1 /2 1996.рһр 213