Турдалиев, Ә.О. Сыбайлас жемқорлықпен күрес стратегиясы

келтірілген зиянның толық өтеуін тадап ете алатын нормаларды қарастыруы қажет. мүндай өтем ,айрылып қалған қаржылық пайданы, материалдық зиянды немесе материалдық емес зиянды қамтуы мүмкін. - әр тарап өзінің ішкі заңнамасында кез-келген келтірілген зиянньгң құны, мөлшері қайтарылатындығы қамтамасыз ететіндей, төмендегідей шарттарды қарастыруы қажет: жауапты тұлға жемқорлық сипатындағы істі болдырмаудың немесе алдын алуға саналы қадам жасамады; талапкер зиян шекті; жемқорлық пен келтірілген зиянның арасында себеп-салдар байланысы бар болса. - әр ел өзінің ішкі заңнамаларында бұқаралық лауазым иелерінің өзінің міндетін атқару барысында жасаған жемқорлық әрекеттің нәтижесінде зиян шеккен тұлғалардың қүқығын бекітетін баптарын анықгауы тиіс. Мемлекетген немесе заң бұзған тараптар саласынан шеккен зиянның мөлшерінің өтеуінің азаюы, тіпті мүлде қайтарылмау мүмкіндіктерінің туындау қаупі болатынын ескеруін қарастыратын баптарын да енгізуі қажет. - өз ішкі заңнамаларында әр тарап жемқорлық жасалуын көздейтін кез-келген келісім немесе келісім туралы ережелер өз күшін бірден жоятынын немесе оның ешқандай зандық күші болмайтынын ескерулері қажет. - эр тарап өзінің innd заңнамасында компаниялардың жыл сайынғы қаржылық есептерін дүрыс адал, әрі нақты деректерді беруін бақылайтын шараларды да енгізгені жөн[4]. Конвенция мемлекеттердің жемқорлық ісі жайындағы азаматтық сот өндірісіне байланысты мәселелер барысындағы әріптестікті де қарастырады: қүжаттар беру, шетелден дәлелдемелер алғызу, юрисдикцияны шектеу, тараптардыц ішкі заңнамаларының, азаматтық-қүқыктық және коммерциялық салалардағы халықаралық Келісімдер Ережелерінің талаптарына сәйкес шетелдік соттардың шешімін тану, сот шығындарын өтеу және орындау сияқты маңызды міңдеттерді заңдастырады. Талаптарын қолдаушы кез- келген мемлекет, оның күшіне ену сәтінде автомат™ түрде жемқорлыққа қарсы күрес жүргізуші мемлекетгердің тобына қосылады. Осы Конвенцияның Еуропалық Кеңес қабылдаған Бағдарламаға сәйкеЬ негізгі басшылыққа алынатын қағидаларының, -60-