Турдалиев, Ә.О. Сыбайлас жемқорлықпен күрес стратегиясы

соң да ол шенеуніктер бес жыл көлемінде өздері жетекшілік жасап отырған салаларда екі жылга дейін коммерциялық кәсіпорын ашып, одан пайда алып отыруына тыйым салынған. Заң бойынша барлық деңгейдегі сайлау барысында ақша қаражатының шығысы мен кірісіне қатаң есеп жүргізіледі. Үміткерлерге түрлі мемлекеттік органдармен контракт арқылы жұмыс істеуші, жергілікгі өзін - өзі басқару органдарынын және үміткерге тікелей қатысы бар кәсіпорындардан қайырымдылық көмек алуға тыйым салынған. Жеке түрде, қоғамдық шоттан, радио, теледидар, газеттік жарнамалар, сайлауиіылармен кездесу өткізу үшін қоғамдык орындар қызметін тегін пайдалануға рүқсат етіледі. Сонымен қатар, сайлауға қатысты үгіт - насихат материалдарын таратуда, үміткерлердің негізгі жұмыс істейтін пунктерін ашуға берілетін лимитке де шектеулер қойған. Сайлау компанияларының ұзақтығын анықтайтын Ереже сайлау шығындарын тежеп үстауға бағытталған[3 ,25]. «Саяси қорларды реттеу туралы» Заң партиялар мен басқа саяси үйымдарды қаржыландыруын реттейді. Ол саяси партиялардың сайлау барысындағы қаржыландыру үрдісін, кіріс, шығысы бойынша есеп беріп отыруды қатаң бақылайды. Соңғы 3 жыл көлемівде кез - келген уақытга тексеруші органдар осы есеп қүжаттарын тексеруге алып, таныса алады. Жеке, завды түлғалар мен кәсіподақтар және басқа ұйымдар үшін берілетін саяси қүрбандық көмектерінің жылдық көлемдегі сомалық шектеулері де бекітіл ген[4,96] . 1907 жылғы Қылмыстық Кодекс жемқорлыққа қатысты жеке бөлек 25 тарауды қүрайды. Онда параны алушы мен беруші қатал жауапқа тартылатыны айтылған. 2000 жылдың қараша айында сыбайлас жемқорлыққа қарсы қылмыстық жауапкершілік туралы арнайы заң қабылданған болатын. Жаңа заң бойынша, жауапершіліктің бір түрі ретінде қамау немесе 2,5 млн.йен шамалары белгіленген. АҚШ елдері сиякты жапондықтарда да шенеуніктердің тәртіптерін қадағалайтын әлеуметтік-қүқықтық бақылау жүйесі бар. Олар қызметкерлер мен басқа мемлекеттік лауазымды тұлғалардың этикасын реттеуге көп көңіл бөлген[5,231]. Осылайша, Жапонияда сыбайлас жемқорлықпен күрес саласында басымдылық көрсететін: 1) саяси экономика шаралары — саяси басшылардың есеп беруі, саяси партиялар мен кампанияларды -47-