Турдалиев, Ә.О. Сыбайлас жемқорлықпен күрес стратегиясы

6. СИНГАПУРДЫҢ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ КҮРЕС САЛ АСЫНДАҒЫ ЗАҢНАМАСЫ Сыбайлас жемқорлық - қоғам мен мемлекетгің қылмыстық сипат алуы сияқты қауіпті үғым. Оның жоғары деңгейдегі қоғамдық қауіптілігі - ол мемлекетгіліктің негізін құлдыратып, ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтіреді. Ол бүкіл әлемдік мәселе, соның ішінде Сингапур - Азиядағы сыбайлас жемқорлық құбылысы мардымсыз елдердің бірі[1,90]. Ол Швейцария мен Австралиядан кейінгі 3 орында деп жарияланған. Арнаулы зертгеулерге жүгінсек, ол 12 Азия мемлекеттерінің ішінде ең аз сыбайласқан мемлекеттердің бірі болып табылады. Сыбайлас жемқорлықпен күрес барлық елдердің заңнамаларында қарастьгрылған, бірақ Сингапур үкіметі сияқты жүйелі, әрі қатаң заң талаптары - біраз елдерде ғана бар. Сингапурдың сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаты өзінің жетістіктерімен таңдандырады. 1960 жылдан бастап мемлекет көшбасшылары бастаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы жан-жакты бағдарламаны жүзеге асырды[2,2]. Сыбайлас жемкррлъщ эрекетке цызыгу себептерінің азаюы. 1959 жылы Сингапур мемлекеті өте кедей болғандыктан қызметкерлердің жалақысын көтере алмады. Есесіне олар барлық завдарында жемкорлықты туындататын мүмкіндіктерді жойды, әрі жемқорлық жасаған қылмыс үшін жазаны қатайта түсті. Экспремьер-министр Ли Куан Ю 1985 жылы 22 наурызда өткен парламентге жариялағандай, мемлекеттегі басшы қызметкерлер мен саяси көшбасшылардың жалақысын көтеру салдарынан - жемқорлықтың туындауына себеп болатын стимулдарды жояды. Себебі, оларға қажетті мөлшерде еңбекақы төленбесе, оларды жемқорлық әрекеттер нәтижесі қызықтырып, өз арнасына тартып әкетуі мүмкін. Осыған орай, Сингапур мемлекетінің мемлекеттік қызметшілерінің жалақысы 1973,1979,1982,1989 және 1994 жылдары біршама деңгейге көтерілді. Сонымен Сингапур мемлекетінің жемқорлыққа қарсы күрес 1960 жылдан бастап оң нәтижесін бере бастады: 1) жемқорлық әрекетгердің бой алуына кедергі болатын мүмкіндіктерді РОСА мен СРЕВ-тің күрес тәсілдерін бірлесе қолдану арқылы қол жеткізді. 2) Саяси көшбасшылар мен басты мемлекеттік қызметшілердің жалақысын жоғарыда айтылғар әрекеттерге бару мүмкіндіктерін азайту -42-