Турдалиев, Ә.О. Сыбайлас жемқорлықпен күрес стратегиясы

сайын осы лимит қайтадан қарастырылады. Соның ішінде лауазымды адамдардың әйелдеріне 100 доллар шамасында сыйлық жасаған кезде оны бекітуге тиісті[8,197]. Сыбайлас жемқорлыққа жауакершілікпен қарайтын федералды заңдарды шартты түрде бірнеше категорияларға белуге болады: 1) бұл парақорлықты және осы сиякты қылмыстарды қуғындауды ретгеуші, ресми әрекеттер жасағаны үшін қолданылатын заңдар. 2) категория мүдделердің жанжалын қарастырады. «Мүдделердің жанжалы» заңы мемлекеттік лауазымдық тұлғаларға және олардың нақты туыстарына лауазымды тұлға ықПал ете алатын, немесе өзінің қызмет бабы бойынша ақпаратқа ие болс, қаржы жагынан мүдделілікке тиым салынады. 3) категорияға мемлекеттік мекемелерді алдау кіреді. Негізінде, алдауды мемлекеттік мекемеде жұмыс істемейтін адамдар жасайды. Бұл қылмыс әдейі мемлекеттен материалдық немесе басқа да пайда табу мақсатымен маңызды ақпаратгы жасыру немесе бұрмалау арқылы жасапады. 4) категорияға мемлекеттік органдарға ешқандай пайданы көздемей, жалған арыздар жазу. Алайда, АҚШ ұлттық шекара аясында әрекет ететін жемқорлыққа қатысты ғана емес, халықаралық жемқорлыққа қатысты да заңнамалық бастамалар кабылдайды. АҚІІІ шетелдік шенеуніктерді параға жығуға тыйым салатын «Шетелдік жемқорлыққа қатысты тәжірибе туралы» 1977 жылы заң қабылдаған гұңғыш ел болды. 1985 жылы Канадада «Әдеп ережелері» атты кодекс қабылдаиды. Кодекс парақорлықты - Конституцияны бұзу және мемлекетке опасыздық жасаумен теңестіреді. Параны алған адам да, оны берген адам да қылмыстық жазалауға жатады. Осы ереженің басты мақсаты - «қоғамның мемлекегтік аппаратқа және оның қызметкерлеріне деген сенімді арттыру». Осы кодекс 4 бөлімнен ту рады. Бірінші бөлімде жалпы тәртіп негіздері жазылған. Мемлекеттік кызметкер осы қалыптан басқа тәртіп заңының талаптарын, өз мемлекетінің заңын және адам мен азаматтың құқық жөніңдегі халықаралык-құқықгық актілерді сақтау тиіс, өздерінің қызметгік функцияларын атқарған кезде қоғамның өкілетке деген адалдығын, әділетгігін, объективтілігіне деген сенімін күшейтуге және сақтауға тиіс. Кәсіптік, жеке іс болмасын коғамда оның зандылығына деген елес күмәнін туғызуға тиіс емес. Бірақ осыған жету заңның қатал қадағалауы ғана -39-