Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

тык жүктемелер гликогеннін көптеп жұмсалуына алып келеді (куат оның үнемді емес, жартылай ыдыруымен камтамасыз еті- леді). Жарыстарда мүндай жүктемелер жаттығуларға карағанда аз көлемде орындалады, сондыктан гликогеннің салыстырмалы шамалы коры кажет болады (0,5-1,0 %), бұған негізінен жарыска дейін 2-3 күн бүрын белгіленетін акуыз-май диетасы аркылы кол жеткізіледі. Спорттык ойындык түрлері бойынша өткізілетін жарыс- тардың алдында канка бұлшык еттеріндегі гликогеннің корын азайтпау керек, себебі бұл жүктемелер негізінен анаэробтык сипатта жэне, эдетте, уакыт бойынша үзакка созылады. Негізінен акуыз-май немесе көмірсулы диетаны 2-3 күннен аспайтын уакытка колданылады, себебі негізгі алмасу процестері бұзылуы мүмкін.Ұзакуакыттыкжаттыгуларнемесежарыстардың алдында лимон косылған глюкоза ерітіндісін қабылдаған дұрыс. Глюкоза судың асказанда сіңірілуін жақсартады. Тікелей кашык- тықтың алдында жоғары мөлшерде глюкоза ерітіндісін кабылдау (30-40 %) асказанда сұйыкты кідіртеді, бұл белгілі бір жайсыздык тудырады. Сондыктан кант ерітінділерін жеке төзімділікті ескере отырып, кашыктықта беру кажет (10 немесе 40 %). Жаттығулар ас кабылдап болғаннан сон кем дегенде 2 са- ғаттан кейін басталуы тиіс, жарыстар - 3,5 сағаттан кейін. Жат- тығу сабактары аякталғаннан соң 30-40 минут өткеннен кейін тамактану кажет. Спортшылардың тамактану ерекшеліктері Жаңадан келген спортшылардың күніне жаттығу өлшемі жоғары білікті спортшыларға Караганда біршама төмен, демек, куат шығыны да аз болатындыктан акуызды түтынудың тэуліктік нормалары дене салмағының 1 кг-на 1,5-2 г-ға дейін төмендеті- леді. Алайда спортшының мамандануы мен кәсіби біліктілігіне карамастан акуыздар тагам рационының жалпы калориялылығы- ның кем дегенде 17 %-ын камтамасыз етуі тиіс. Жануар майлары тағамның барлык майларының 80-85 %-ын күрауы тиіс, калғандары - өсімдік майлары, себебі олар ағзаға

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==