қуат шығындары күндізгі тагам рационының калориялык «кұн- дылығынан» біршама асуы немесе біршама төмен болуы мүм- кін, сондықтан тағам рационының калориялық «кұндылығы» мен кұрамы салыстырмалы түрде тұракты, ал апталык жаттығу айналымындағы куат шығындары күндер бойынша өзгеруі мүм- кін. Дене жаттығуларымен шұғылданулар мен тікелей жаттығу аяктала салысымен айтарлыктай дене жүктемесінен кейін кан айналымы кызметінің қалпына келуі жэне жүмыс істейтін қанка бүлшык еттерінен ас корыту мүшелеріне қанды бөлу үшін тағам кабылдау арасындағы 30-40 минут уакыт аралығы белгіленеді. Спортшылардың тамактануы жаттығудың кезеңі мен мін- деттеріне карай өзгеруі мүмкін: дайындық кезеңіндегі негізгі тамактану (жинактау кезеңінде), жарыс алдындағы жэне жарыс кезіндегі тамактану (жүзеге асыру кезеңінде). Жаттығудың түрлі кезеңдерінде тамактанудың ерекшеліктері спорттың түріне, атап айтканда, бұлшық еттердегі нәрлі заттардың жұмсалу сипатын аныктайтын жаттығу жэне жарыс жүктемелерінің бағыттык максаттылығына байланысты болады. 1,5 сағатка дейін созылатын, негізінен аэробтык бағыттағы жүктемелер кезінде ақуыздар, майлар мен көмірсулардың тепе- тең аракатынасымен аралас тамактану рационы физиологиялык жағынан тиімді. Ұзактығы 2,0-2,5 сағат жаттығудың алдында одан 2-3 күн бұрын көмірсулы диетаға көшу керек, бұл алдағы орындалатын жұмыс үшін бүлшык еттегі гликогеннің қорын жасауға мүмкіндік береді. Осындай бағыттағы, бірак ұзақтау (3 сағаттан жоғары) жүмысқа дайындала отырып, алдымен жаттығуға жэне анаэробтық жүктемеге дейін 3 күн бұрын жүр- гізілген, негізінен, ақуызды-май диетаның көмегімен бұлшык ет- тердегі гликогеннің қорын біршама азайту қажет, содан кейін бұл корларды 2-3 күннің ішінде көмірсулы диета көмегімен арттыру керек. Көбірек анаэробтық сипаттағы (жылдамдык-күш жүмысы) жаттығулар кезінде гликогеннің жеткілікті корын жасау үшін аралас диета қолдану физиологиялык жағынан тиімді. Анаэроб-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==