жүгіруде, 200 м-ге жүзуде, байдаркалар мен каноэда 500 м-ге есу кезінде, 1500 м-ге конькимен жүгіруде анаэробтык жэне аэроб- тык көздер есебінен қуат өндіру шамамен бірдей. Одан үлкен кашыктарда аэробтык процесс есебінен куатпен қамтамасыз ету басымдырақ болады. Гликолиз аркылы куаттың анаэробтык түзілуі гликогеннің көп мөлшерін жүмсай отырып, үнемді жүргізілмейді, себебі ондағы куаттың бір бөлігі ғана қолданылады (сүт кышкылы - гликолиз кезінде ыдырау өнімі - куаттың біршама қоры кұрамында бар). Аэробтық кезінде гликоген көмір кышқыл газы мен суға дейін ыдырайды жэне шоғырланған қуат толығымен колданылады. Аэробтык жұмыс басым болатын уакытга куаттың 50-60 %-ы майды тотыктыру есебінен жэне 40-50 %-ы гликоген есебі- нен камтамасыз етіледі. Егер дене жұмысының қаркындылы- ғы анаэробтык алмасу табалдырығынан асатын болса, куатпен қамтамасыз етудің анаэробтык тетіктері іске косылады жэне гликоген шығыны артады. Егер жұмыстың қаркындылығы же- ке ОМТ 25-30 %-ына (ЖСЖ - 100-120 кағ/мин) сәйкес келетін болса, онда гликоген мөлшері 8-10 сағат жүмыска жетеді, ал егер жүмыс 75-85 % ОМТ сәйкес келетін карқындылыкта болса, он- дай жагдайда гликоген тек 1,58 сагатқа ағзаны куатпен қамтиды. Агзада гликогеннің қоры таусылған кезде жүмыс карқынды- лығы салыстырмалы томен деңгейде май кышқылдарының пай- далану есебінен ғана жалғасады. Бұлшық ет қуат шығындарын толтыруға арналған бауыр гликогені дене жүмысы кезінде іс жүзінде қолданылмайды, ол тек орталық жүйке жүйесін корект- ендіретін қандағы кантты толықтырады. Қалыпты жағдайда 1 л қанда 1-2 г глюкоза (120 мг%), ал барлық қанда 5-6 г болады. Егер қандағы канттың шоғырлануы 1 л-ге (50 мг%) 0,5-ке дейін төмендейтін болса, есінен танумен, әлсіздікпен мидың қорек- тенуінің шұғыл жетіспеушілігі (гипогликемиялык кома) туын- дайды, ол өлімге алып келуі мүмкін. Қандағы қант мөлшерінің 1л-ге 0,7 г-ға дейін төмендеуі шаршау сезімін туындатады, оның себебі орталык жүйке жүйесінің коректену жетіспеушілігі бо- лып табылады. Қаңка бүлшық еттерінің жүмысына 1 минутта
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==