Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

1 2 3 4 Бокс (жеңіл алмүртпен жүмыс істеу ) 7,75 Жүзу (20 м/мин) 4,25 Бокс (көленкемен жекпе-жек) 10,52 Жүзу (50 м/мин) 10,2 Бокс (капшыкпен жаттығу) 12,84 Жүзу (60 м/мин) 25,8 Күрес 12,0-16,0 Жүзу (70 м/мин) 31,0 Есу 50 м/мин 2,58 Лактыру 11,0 Шаңғышының 85 км шаңғы жолын жүріп өтуге жұмсайтын қуат шығыны - 6000-7000 ккал, ал 70 км - 4500-6000 ккал-ға же- туі мүмкін. Әйелдерде қуат шығынының шекті мүмкіндіктері ер адамдарға қарағанда 20-25 %-ға төмен. Бұлшық ет талшықтарында қуат коры (АҮФ жэне креатин- фосфат) 5-10 ккал-ны қүрайды жэне ол 100 м кашықтықты да бағындыруға жетпейді. Ағзадағы фосфаттық косындыларды қалпына келтіру үшін нэрлі заттардың, гликоген мен майдың куаты жүмсалады, олардың адам ағзасындағы коры сәйкесінше 1200 жэне 5000 кал-ға тең. Гликогеннің (гликолиздің) анаэробтык ыдырауы есебінен 45 ккал-ға дейін қалыптасуы мүмкін. Нэрлі заттардың жүмсалу нәтижесінде (аэробтық кезінде) өндірілетін қуат мөлшері келіп түсетін оттегінің көлеміне байланысты. Егер оттегін максималды тұтыну (ОМТ) 1 минутта 6 л-ге жететін болса, онда 30 ккал/мин қуат өндірілуі мүмкін. ¥зак уақытка созылған жұмыс кезінде қуат мөлшері анаэробтык алмасу табалдырығына тәуелді. Егер ол ОМТ 6 л/мин болған кезде 90 %-ды кұрайтын болса, онда тотығу есебінен ғана қалыптасатын куат 27 ккал/мин қүрайтын болады. 1-2 минутқа созылатын дене жүмысы кезінде ағза гликолиздің есебінен қуатпен қамтамасыз етіледі, содан кейін қуатты өндіру- дің аэробтық процесі басты рөлді атқара бастайды. Мысалы, 100 метр қашыктыққа жүгіруде 80-85 % қуат анаэробтық процестің есебінен өндіріледі, 300-400 м (спортшы- ның дайындығына байланысты) жүгіруде, 10 м жүзуде, 500 м-ге конькимен жүгіруде 60-70 %-ға анаэробтык көздер есебінен жэне 30-40 %-ға аэробтык процестер есебінен өндіріледі. 600-800 м-ге

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==