Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

В. дәрумені (пантотен қыіиқылы) А коферментінің синтезі- не, май кышкылдары мен стеариннің синтезіне катысады. Негізгі тағамдык көзі: бұршактар және астык дакылдары, картоп, бауыр, жұмыртка, балык. Дені сау ересек адамның В. дәруменіне деген кажеттігі шамамен 10 мг-ды кұрайды. Вг дэрумені (пиродоксин) азоттык алмасуға, серотониннің синтезіне жэне майлардың алмасуына, аминкышқылдарының алмасуымен байланысты ферменттердің құрылуына катысады, ағзаның к&тыпты өсуін камтамасыз етеді. Ол адамның тэуліктік тағам рационында жетіспеген жағдайда поликаныккан май кыш- кылдарының калыптасуы бұзылады. Ол орталық жүйке жүйесі- нің калыпты жүмыс істеуі үшін кажет. Оған дені сау ересек адамның тэуліктік қажеттілігі жасына, жынысы мен жүмыстың ауырлығына карай 1,5-2,8, балаларда 0,5-2,0 мгды кұрайды. Не- гізгі тағамдық кайнар көзі: ашыткылар, бауыр, бүйрек, ет, треска, тунец, албырт, бұршактар мен дәнді дакылдар. B:j дәрумені (фолий қышқылы). Бір көміртекті косылыстар- дың алмасуы, нуклеин кышкылдарының атмасуы, кан түзілу (гемопоэз) үшін кажет. Дені сау ересек адамның оған тэуліктік кажеттілігі 400 мкг, жүкті әйелдер үшін - 800, емізетін аналар үшін - 600, балалар үшін - 50 - 400 мкг-ды кұрайды. Негізгі тағамдык кайнар көзі: салат жапырағы, кырықкабат, шпинат, акжелкен, кызанак, сэбіз, астык, кара бидай, бауыр, сиыр еті, жүмыртка сарыуызы. Вг дәрумені (щіанкобашмин) жогары биологиялык белсенді- лігі бар күрделі кешендік қосылыс болып табылады. Ол қан тү- зуге (гемопоэзге), біркатар алмасу процестеріне (метил топтарды көшіруге, нуклеин кышкылдарының синтезіне) катысады, орталық жүйке жүйесінің күйін жаксартады, жүйке талшықтары- ның жэне жүйке-бұлшык ет үштарының калпына келуіне жағым- ды ыкпал етеді. Дені сау ересек адамның бүл дәруменге деген тэуліктік кажеттілігі 2 мкг, жүкті әйелдерде - 3, емізетін аналарда - 2,5, балаларда - 0,5-2,0 мкг-ды кұрайды. Негізгі тағамдык қайнар көзі: балық бауыры, ірі кара малдың бүйрегі мен бауыры, сиыр еті, сүт, жұмыртка.

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==