Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

оньш тамактағы мөлшері айтарлыктай азаятын кыскы-көкте.мгі мезгілде (100-200 мг таблетка түрінде) аскорбин кышкылын ко- сымша кабылдау ұсынылады. С дәруменінің негізгі тағамдык көзі - көкөністер мен жеміс- тер, әсіресе итмұрынның кұрғак жидектері, кара каракат, кызыл бұрыш, акжелкен, аскөк, кымыздык, жасыл пияз, кызанак, лимон, апельсин, мандарин, кырыккабат. Р дәрумені (рутин). Аскорбин кышкылының эсерін кү- шейтеді, дегидроаскорбин қышқылын аскорбин кышқылына кайта айналуына ыкпал етеді. Оның негізгі кызметі - капил- лярлардың, бірак бүл ретте оған деген кажеттілік азаятын С дәру- менінің катысуымен гана өткізгіштігін азайту’. Аскорбин кышқы- лымен бірге Р дәрумені тотыктандыру жэне катпына келтіру про- цестеріне катысады. Негізгі тағамдық кайнар көзі: кара каракат, лимон, апельсин, кызыл бұрыш, жүзім, итмүрын, кызыл каракат жидектері. Ересек адам агзасының дэруменге деген тәуліктік кажеттілігі 25-50 мг, балаларда 10-25 мг курайды. РР дәрумені. Адам агзасында ол жасушалык тыныс алу про- цесіндегі тотығатын субстраттардан сутек электрондарына ауыс- тыруга катысады, оның калыпты өсуі мен дамуын камтамасыз етеді. Негізгі тағамдық кайнар көзі: сиыр еті, бауыр, бүйрек, жү- рек, балык. Астык өнімдерінде РР дэрумені сіңірілмейтін түрде болады. Дені сау ересек адамның РР дэруменіне деген тэуліктік қажеттілігі 14-25 мг, балалар үшін - 5-20, спортшылар үшін - 6-8 мг-ды құрайды. Н дәрумені (биотин). Кофермент ретінде карбоксилдеу реак- циясына, май кышқылдары мен стериндердің синтезіне катысады. Бұл дэруменнің негізгі тағамдык кайнар көзі: жұмыртка сарыуызы, бұргиактар (ас бұршак, соя), бауыр, жүрек, бүйрек. Ересек дені сау адамның биотинге деген тэуліктік кажеттілігі де- не салмағының 1 кг-на 2-3 мкг кұрайды (150-200 мкг). Bt дәрумені (тиамин) көмірсулардың биохимиялык алма- суына, кетокышқылдардың тотыктырушы декарбоксилденуіне, калыпты өсуді камтамасыз етуге катысады. Ол адамның жүй- ке жүйесінің кызметінде, ми жарты шарының кыртысы жэне

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==