Кальций сүйектің, тістің кұрамына кіреді, кальций иондары канның ұюына катысады, ол жүйке-бұлшық ет козу кызметін камтамасыз етуде жэне біркатар баска биологиялык процестерде маңызды рөл аткарады. Кальцийдің негізгі тағамдык көзі: сүт пен сүт өнімдері, кырыккабат, шпинат жэне т.б. Ересектер үшін каіь- цийді тұтынудың тэуліктік нормасы - 0,8 г, балалар үшін - 1 г, жасөспірімдер үшін - 1,5 г, жылдамдык-күшті талап ететін спорт түрлерінің спортшылары үшін - 2-2,5 г, ал дене төзімділікті кажет ететін спорт түрлерінде - 1,8-2,0 г. Фосфор. Оның катысуымен сүйек, бұлшык ет жэне жүй- ке үлпалары калыптасады. Фосфаттык косындылар - адено- зинүшфосфаттык кышкыл жэне оның туындылары (креатин- фосфат) бүлшык ет жиырылулары үшін кажет. Фосфордың не- гізгі тағамдық көздері: жүмыртқа, балык, ет. Фосфорга деген тэуліктік кажеттілік кальцийге деген кажеттіліктен шамамен екі есе көп жэне ересек адамдар үшін 1,6 г, балалар үшін - 1,5-2,0 г, жылдамдык-күшті спорт түрлерінің спортшылары үшін - 2,5-3,5 г, төзімділікті кажет ететін спорт түрлерінде - 2,0-2,5 г. Калий ішкі жасушалык сұйыктың күрамында болады, бүлшык ет талшыктары мембраналарының деполяризациясы мен реполяризация процесіне қатыса отырып, бұлшык ет жиырылуларының натрий-калий «сорапында» маңызды рөл аткарады. Ол жасуша ішілік жэне жасуша сыртындағы сұйыктардың арасындағы осмостык тепе-теңдікті сактау үшін қажет. Калийдің жетіспеушілі- гі жүрек бұлшык еті реполяризациянын, жүректің соғу ырғағының бүзылуынан, ұлпалардағы сұйықтың баяулауынан көрінеді. Қатты тер бөлінген кезде калийдің азаюы біршама артады. Калийдің негізгі тағамдық көзі: картоп, кептірілген өрік, сүт, жұмыртка, көкөністер, жемістер. Калийдің тэуліктік қажет- тілігі 2-3 г күрайды, спортшылар үшін - 4-6 г. Ағза оны көкө- ніс жэне жеміс шырындарынан, жеміс кайнатпаларынан, көкөніс сорпаларынан жэне аз мөлшерде минералды су мен химиялык препараттардан сіңіреді. Темір кан түзу процесінде жэне гемоглобиннің күрамына кі- ре отырып, канмен оттегін тасымалдауда маңызды рол аткарады.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==