Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

1 2 3 Йод Сүт, көкөністер, ет, жүмыртка, теңіз өнімдері 0,04-0,2 Кобальт С^т, нан өнімдері, көкөністер, сиыр бауыры, буршактар 0,01-0,1 Марганец ______ '_________ Нан өнімдері, көкөністер, бауыр, буйрек 4-36 Мыс Нан өнімдері, бауыр, жемістер, картой, жаңғактар, саныраукулактар, соя буршағы, кофе, шай жапырактары 2-10 Молибден Нан өнімдері, буршактар. бауыр, буйрек 0,1-0,6 Фтор Су, көкөністер, суг 0,4-1,8 Мырыш Нан өнімдері, ет, көкөністер 6-30 Ауыз су мырыш, мыс, йод, марганец, молибден, кобальт се- кілді микроэлементтердің тэуліктік кажеттілігінің 1-10 %-ға ғана жабады жэне тек жекелеген микроэлементтер үшін (темір, хром) олардың ағзаға келіп түсуінің негізгі көзі болып табылады. Тамак рационындағы түрлі микроэлементтердің мөлшері тамак өнімде- рі алынған жердің геохимиялық жағдайларына, сондай-ақ адам рационына кіретін тамак өнімдерінің құрамына байланысты. Жас үлғайған сайын ағза үлпаларындағы көптеген микроэлементтер- дің (алюминий, хлор, фтор, хром) мөлшері артады, негізінен өсу мен ағзаның каркынды дамуы кезеңінде бұл арту салыстырмалы түрде жылдам жүреді, ал 15-20 жаска карай төмендейді немесе тоқтайды. Ағзадағы микроэлементтердің кызметі көп деңгейлі. Өсіп келе жаткан ағзаға эсіресе кейбір биогенді микроэлементтер кажет. Бүл қатынаста баланың алиментарлық (тағамдык) камтамасыз етілуі, жыл мезгілі едэуір маңызды. Жыл мезгілі дені сау балалардағы микроэлементтердің тепе-теңдігіне бел- гілі бір ықпал етеді. Мысалы, көктемде бүл микроэлементтің тамакпен түсуі жеткіліксіз болғандықтан темірдің кері тепе-тең- дігі калыптасады. Тамак ағзаның натрийге, калийге, кальцийге, магнийге, те- мірге, фосфорға деген қажеттілігін салыстырмалы көп мөлшерде камтуы тиіс (макроэлементтер), ал біркатар басқа элементтерде

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==