25-кесте Әртүрлі жастагы жане жыныстагы адамдарга арналган майлы тамактану нормативтері (В.А. Покровский бойынша) Жас, жыл Майлар мөлшері, г/күн Ер адамдар Әйелдер барлығы оның ішінде жануарлар майы барлығы оның ішінде жануарлар майы 18-40 96 58 82 49 41-60 89 53 75 45 61-70 80 48 71 43 71 жэне жоғары 75 45 68 41 Адам ағзасының түрлі мүшелеріне жинакталатын гликоген коры жинақталған үлпалардың биологиялык кажеттіліктерін канағаттандырады, тек бауыр гликогені глюкозаға айнала оты- рып, бүкіл ағзаның кажеттігі үшін қолданылады жэне қандағы кант мөлшерінің тұрактылығын сактайды. Көмірсулардың негізгі көздері - өсімдік өнімдері (үн өнімдері, жармалар, тәттілер), ал олардың өзі адам ағзасындағы негізгі куат көзі болып табылады. Дене жүмысы барысында ең алдымен осылар жүмсалады, тек олардың коры таусылган кезде зат алмасуға майлар косылады. Қаңка бүлшық еттерінің жұмысы көмірсуларды біршама колдану- мен катар жүреді. Өсімдік өнімдерінің кұрамында болатын по- лисахаридтер катарына целлюлоза немесе жасуша қабықшалары- ның кұрамына кіретін жасунык (клетчатка) жатады. Ол дэнді дакылдарда, ірі тартылған бидай нанында, бүршақтарда, қы- зылшада, шалканда, шомырда болады. Осыған байланысты адамның ас корыту жүйесінде жасуныкты ыдырататын фермент жоқ, жасунык корытылмайды жэне сіңірілмейді. Алайда асқазан-ішек жолдарының шырышты қабығын тітір- кендіре, ішектік жиырылуы мен ас корыту бездерінің секрециясын күшейте отырып, жасунык ас корыту процесінде маңызды рөл атқарады: ол тамактың асказан-ішек жолдарында механикалык жылжуына жэне қорытылмаған азыктың калдыктарын калыпты сыртка шығуына ыкпал етеді. Тамак рационында жасунык жет-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==