Тағамдағы акуыздардын тағамдык кұндылыгы ең алдымен олардың аминқышқылдык кұрамы мен агзадағы толык жойылу- ымен байланысты. 22 аминкышқылы белгілі, олардың эрқайсысы ерекше маңызды. Олардың кандай да біреуінің болмауы ағзаның жекелеген кызметінің бұзылуына алып келеді (өсу, кан түзу, дене салмағы, акуыз синтезі жэне т.б.). Әсіресе келесі аминкышкылдар кұнды: лизин, гистидин, триптофин, фенилаланин, лейцин, изолейцин, треонин, метионин, валин. Кішкентай балалар ушін гис- тидиннің маңызы жоғары. Кейбір аминкышкылдар ағзада синтезделмейді жэне бас- каларымен ауыстырылмайды. Олар ауыстырылмайтындар деп аталады. Ауыстырылатын жэне ауыстырылмайтын аминкышкылдар мөлшеріне карай тагам акуыздарын олардың аминкыш- кылдык кұрамы адам денесінің акуыз күрамының аминкыш- қылдарына жакын жэне жеткілікті мөлшерде ауыстырылмайтын барлык аминкышқылдардан тұратын толыккұнарлы жэне бір немесе бірнеше ауыстырылмайтын аминкышкылдар болмайтын толыккұнарлы емес акуыздар болып бөлінеді. Жануарлардан алынатын акуыздар, эсіресе тауык жұмырткасы сарысының, ет пен балыктың акуыздары құнарлы. Өсімдік акуыздарынан соя ақуыздары жоғары биологиялык кұндылыкка ие жэне біршама үрме бүршақ, картоп жэне күріште аздау. Толыккұнарлы емес акуыздар бүршакта, нанда, жүгеріде жэне кейбір баска өсімдік өнімдерінде болады. Ақуыздарга деген цажеттіліктің физиологиялыц-гигиена- лық нормалары. Бүл нормалар адам ағзасының азоттық тепе- теңдігін үстап тұруға кабілетті акуыздардың ең аз мөлшерінен шығады, яғни ағзаға тамак акуыздарымен енген азот мөлшері тэулік ішінде зәр аркылы одан шығарылган азоттың мөлшеріне тең. Тамак акуызын тэуліктік тұтыну ағзаның энергиялык кажет- тіліктерін толык канағаттандыру кезінде ағзаның азоттык тепе- теңдігін толығымен камтамасыз етуі, ағзаның жоғарғы жүмыс қабілеттілігін жэне оның сыртқы ортаның жағымсыз фактор- ларынатөтеп берушілігін сактауы тиіс. Майлар мен көмірсуларға
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==