Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

Дені сау адамдарды шыныктыру кезінде әдетте күн ванналарын мөлшерлеудің минуттык эдісі колданылады. Шараның ұзактығы жылдың маусымын, географиялык жағдайларды жэне т.б. ескере отырып белгіленеді (19-кесте). Күн-ауа ванналарын кабылдауды 2-3 күннің ішінде көлеңке- лі жерлерден бастаған дүрыс. Алдымен теріде инфрақызыл сәуле- лердің эсерінен қалыптасатын жылу эритермасы, ал 4-12 сағаттан кейін ультракүлгін эритермасы пайда болады. Жылу эритермасы бозарып, 1 сағаттан кейін, ал ультракүлгін эритермасы 24-48 са- ғаттан кейін жоғалады. Күнге күюге арналған ең жаксы уакыт жазды оңтүстікте - таңертең, сағат 10-ға дейін жэне сағат 17- 19-да, орташа белдеулік- терде - сағат 11-ге дейін және сағат 16-18-де. Ваннаны тамақтан кейін 30-40 минуттан ерте бастауға болмайды. Күн ваннасын кабылдау кезінде көлденең калыпта жатып, аяк күн жакка бағытталу керек. Бас киім мен зонт міндетті. Күн ванналарының жағымды әсері бірнеше апта сақталады, сондыктан оларды жазда ғана емес, ерте күзде де қабылдауға болады. Күн ванналары қозғалыс кезінде тік тұру қалпында кабылдануы тиіс, бүл сәуле- лену аумағын арттырады. Шамадан тыс қабылдау белгілері пайда болған кезде (калтырау, тері күйіктері, әлсіздік, жүрек айну, тем- ператураның көтерілуі, бас аурулары, жүрек қағысы, ұйқының бүзылуы) күн ванналарын қабылдау токтатылуы тиіс. Күйген кезде теріге иіс су, вазелин жағу керек. 19-кесте Окушыларга арналған шынығу проиедураларынын кешені (А.П. Лаптев бойынша) Шынығу шаралары Орындаз шарттары Жыл мезгілі Жаз Күз-кыс і 2 3 4 Ауа ванналары Ауа температх расы, °С +16...+22 14-20 Ұзактығы, мин 30-дан 10-45 К^и-ауа ванналары Ауа температу расы, °С +16...+22 - Үзактығы, мин 5-40 _____-_____

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==