Күн сэулесі көрінетін (қызыл, сары, жасыл, көгілдір, көкшіл, күлгін) жэне көрінбейтін (инфракызыл, ультракүлгін) сәулелер- ден тұрады. Инфракызыл сәулелердің ұзындығы 700 ммк асады, көрінетін сәулелердің ұзындығы - 400-760 ммк, ультракүлгін сәулелердің ұзындығы -180-400 ммк. Атмосферада шамамен 40 % инфрақызыл, 60 % көрінетін жэне 99 % ультракүлгін сәуле- лер кідіріп калады. Күн шыңына неғұрлым жакын болса, күн сәулелерінің биологиялык белсенділігі соғүрлым жоғары болады. Атмосферадағы күн сәулелерінің өту мен таршіып кетуіне атмос- фералык шаң-тозаң, түтін, су булары ықпал етеді. Атмосфера негордым таза жэне мөлдір болса, согүрлым жерге сэулелердің көп мөлшері жетеді, сондықтан ауа шаң-тозаңданған жэне түтінге толған калада күн радиациясы ауылдык жерлерге Караганда элсіздеу. Адамга эсер ететін күн радиациясының қаркындылығы біршама мөлшерде коршаган ортаның жарыкты шағылыстыру қабілетіне (альбедо) байланысты. Күн сәулесін кұм, су, кар (эсі- ресе таудағы) жақсы шағылыстырады, ал шөп, үлкен көлемде казылған жер оларды жүтып алады. Сондыктан кұмды жагажайда күнмен, сэулемен емдеу каркындылығы шөпті жерге Караганда екі есе күштірек. Күн сәулесінің әсерімен шынығу (күнге күю) кеңінен та- раған. Оны пайдаланудың көлемі мен карқындылығы дәрігер- лердің бүл факторға өте сак болу керектігі туралы үсыныстарына қарамастан, эдетте, максатты және кауіпті шегінен біршама асып жатады. Бүган күнге күю процесі дене күшін кажет етпей- тін, сырткы жағынан жайлы жағдайларда өтетіндігі ыкпал ете- ді. Күнге катты күю денсаулыкка пайдалы, эстетикалык жағынан көз тартады деген пікір калыптаскан. Алайда күнге күю мәселесі көптеген адамның түсінуінен әлдекайда күрделірек. Адам күн сэулесінің (ультракүлгін) белгілі бір мөлше- рін кажет етеді. Оның деңгейінің жетіспеуі ағзада D дәрумені- нің қалыптасуын киындатады жэне балаларда D гиповитами- нозының дамуына ыкпал етеді. Тері бозарады, онын канмен жабдыкталуы нашарлайды, корғау мүмкіндіктері төмендейді, иммундык тетіктері әлсірейді. Сондыктан Солтүстікте тұратын,
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==