Ағза көбіне біркелкі, бірак ұзак уакыттық салқындату фак- торларының әсеріне (шекті төмен ауа температурасы кезінде ауада ұзак уакыт болу) немесе күшті, бірақ салыстырмалы кыска уакыттық суық факторларға (суык суда шомылу - морждану) бейімделе алады. Шынығудың бірінші түрі адам ағзасын сақтау мен жаксартуда, оның сыртқы ортаның жүқпалы және жүқпалы емес факторлары- ның эсеріне тұрактылығының артуында маңызды рөл атқарады. Бұл физиологиялық реакциялардың ерекшелігінен ғана емес, сонымен бірге аталған факторлардың түрмыста жэне өндірістік жағдайларда көптеп таралуына жэне шынығудың колжетімділігі- нің аркасында болады. Ауамен шынығудың гигиеналық нормалары Ауа ванналарын үй-жайдағы +18... +20 °С температура ке- зінде, денені толығымен немесе жартылай жалаңаштап (іш киім, шомылу костюмімен) кабылдай бастайды. Шараны 10 минуттық ұзактықпен бастап, оны күнделікті 3-5 минуттан созып, 30-50 минутка дейін көбейтеді. Жасына жэне денсаулық жағдайына байланысты шынығуды +12...+15 °С температурада аяқтайды. Шараның ағзаның кызметтік мүмкіндіктеріне тепе-тең келу бел- гісі болып ағзаның хал-жағдайы табылады. Қалтырау сезімі, «күс терісі» пайда болуы шынығу шарасының шамадан асып кеткен- дігін көрсетеді. Ауамен шынығуды бір уақытта дене жаттығуларын орын- даумен үйлестіру өте тиімді (10, 11-кестелер). 10-кесте Тыныш бүлтты ауа райында белге дейін шешіне отырып, ауа ваннасын кабылдау ұзактығы (В.Н. Сергеев бойынша) Қозғалыс белсенділігінін түрі Ауа температурасы, °С +10 +15 +20 +25 +25-тен жоғары Уакыт, мин Тыныштык күй - - 15 30 Шектелмейді Жазыкта жаяу жүру: 4 км/с 6 км/с - 30 30 45 45 45 Сондай » 2,5 км/с жылдамдыкпен тауға көтерілу (15°) - 30 45 45 » Тауға көтерілу (30°) 15 30 45 45 »
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==