Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

реді. Тітіркендіру күшін біртіндеп көбейте отырып, көп реттік жэне жүйелі кысқа уакыттық термиялық эсер ету адам ағзасының нақты тітіркендіргішке түрақты бейімделуін калыптастырады. Жауапты рефлекстік реакциялар шынығу барысында айт- арлыктай өзгереді жэне де олардың кейбіреулері жойылып ке- теді, ал олардың орнына үлкен бейімделу әсері бар жаңалары пайда болады. Ағза мен қоршаған ортаның жаңа қызметтік өзара катынастарын орнатуда ағзаның қүбылмалы температура жағдайларына тиімді бейімделуін камтамасыз ететін шартты- рефлекстік жүйке байланыстары жетекші рөл атқарады. Шыны- ғу шараларын жағдайға қарай емес, күннен-күнге қолдану қажет, себебі жекелеген шаралардан кейін туындайтын ізді реакциялар тиісті дэрежеде бекітілмейді. Мэжбүрлі ұзак уакыттық үзілістер кезінде шынығу алдыңғы жолы колданылған шарадан едэуір әл- сіз шаралармен кайта басталады. Біртіндеп шараларды пайдалану цагидасы. Эсер етуші тітіркендіргіштер күшін біртіндеп көбейту. Мысалы, сумей шы- нықтыру шараларға кіріскенде салкын судан бастап, біртіндеп суық суға ауысу қажет. Шаралардың мөлшерлеу тиімділігі цагидасы. Дұрыс мөл- шерлеу - нақты адамның қызметтік ерекшеліктері мен мүмкін- діктеріне, оның ішінде оның денсаулығына барынша сэйкес келе- тін мөлшер. Сондыктан шынығу шаралары мен орындалу әдісте- рі қатаң жастық сипатта болады. Шынықтыру қүралын таңдауда бастысы оның эсер ету үзақтығы емес, тітіркендіргіштің күшіне назар бөлу керек. Осыған байланысты шынығу мерзімін шамадан тыс көбейту тиімсіз. Төменгі температуралардың көмегімен шынығу Суыцпен шыныгудың физиологиялыц негіздері. Қоршаған ортаның түрлі температурасының негізгі гигиеналык мәні ағза- ның қоршаған ортамен жылу алмасуына ыкпал етуден түрады: жоғары температура жылу таратуды киындатады, төмен температура керісінше оны арттырады. Орталық жүйке жүйесі кірік- тірілген жэне басқаратын жылу реттеу тетіктерін жетілдірудің

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==