жетілдіруі жатыр. Тітіркендіргіш факторлардың тұрақты жүйелі жэне максатты бағытталған, мөлшерленген әсері адам ағзасының олардың әсеріне сезімталдылығын төмендететін бейімдік үйрену реакцияларының дамуына алып келеді. Бүл адам ағзасының сырт- қы ортаның құбылмалы факторларына түрактылығын арттырады. Бүл жерде жетекші рөл адамның орталык жүйке жүйесіне тиесілі. Онтогенез жэне филогенез барысында адам ағзасында оның жағымсыз метеорологиялык факторлар кешенінің әсері- не тұрактылығын камтамасыз ететіні белгілі бір физиологиялык жэне биохимиялық тетіктері қалыптасты. Адам ағзасы метеорологиялык, температуралык жағдайлардың өзгерістеріне тиім- ді бейімделуге, ағзаның жылулық тепе-теңдігін сақтай отырып, ауаның тіпті біршама ауытқуларына да төтеп беруге қабілетті. Ағзаның жылу тепе-теңдігіне күрделі жылу реттеуші процес- тердің нәтижесінде қол жеткізіледі. Бір жағынан, жылу қуатының қалыптасуын камтамасыз ететін, тотығу-тотықсыздану процесте- рінің каркынды өзгеруінің нэтижесінде жылу өнімінің көлемі мен қаркындылығының тиімді динамикалык тербелісі байқалады, екінші жағынан, бір уақытта сырткы ортаға жылуды бөлу негізін- де ағзаның жылу алмасуының өзгерісі болады. Сырткы ортаның температурасы төмендеген жағдайда адам ағзасында жылу өндіру күшейеді, бір уакытта тері қан тамырлары- ның арналары кысылады, тері мен ішкі мүшелердің арасындағы кан ағымының мөлшері өзгереді. Адамның жылуды реттеу тетіктерінің кызметтік мүмкіндік- терінің шектері мақсатты бағытталған, жүйелі шынығу шаралар кешенін қолданғаннан кейін біршама кеңеюі мүмкін. Шынығудың жасушалык деңгейдегі сауықтыру эсерінің тетіктері дене жаттығулары әсерінің тетіктеріне ұксас: АҮФ пен креатинфосфаттың тапшылығы пайда болады жэне фосфорлау потенциалы артады. Жасушалардың генетикалық аппараты ак- тивтенеді, митохондриялардың жұмыстары артады да, куат өнді- ру күшейеді. Жасушаның қуаты (митохондриялардың қуаты), ұлпа масса- сының бірлігіне қатысты АҮФ өндіру артады, оның тапшылығы
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==