Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

Дене жүктемесінің куаты арткан сайын ЖСЖ мен жүрек сы- ғылуының көлемі сызыктык түрде артады (2-кесте). 2-кесте Дене жуктемесінін жүрек сыгылуы мен журек соғуынын жиілігіне әсері (В.И. Дубровский бойынша) Жағдайы ЖСЖ, кағ/мин Журек сығылуы, л/мин Тыныштык куй 60 5,5 Біркелкі жүктеме 100 10,9 Каркынды жуктеме 138 15,0 Қан ағымы артқан кезде бір уакытта канның кан тамыр арнасымен ағу кедіргісі - шеткі кедіргісі азаяды. Бүл жұмыс істеуші бұлшык еггерде тыныштык күйге Караганда капил- лярлар санының көптеп ашылуының, сондай-ак кан тамырлары кабырғаларының серпінді жабыскак касиеттерінің өзгеруінің - кан тамыры серпімділігінің төмендеуінің салдары. Шеткі карсы- лықтың азаю көлемі эр кез қан ағымының артуына тэуелді емес. Нэтижесінде артериалдык кан қысымы артады: систолалық кы- сым 200 мм рт. ст. дейін өседі, бүл орындалатын жүмыс куатына шамалы пара-пар. Қаркынды жүмыс істейтін бұлшык еттерде кан ағымы 15- 20 есеге артады жэне де кызмет етуші капиллярлар саны жұ- мыс істеуші бүлшык еттердің оттегіне кажеттілігін максималды канағаттандыру тэртіпте кайта кұрылады. Дене жаттығуларымен жүйелі шұғылданған кезде қанның абсолюттік те, салыстырмалы көлемі де артады (канның дене салмагына катысты көлемі - 3-кесте). 3-кесте Турлі дене белсенділігі адамдардагы каннын көлемі (Sjostrand бойынша) Зерттелгендер Кан көлемі мл мл/кг л/м Әйелдер 4160 73 2,53 Ер адамдар 5180 74 2,92 Куресшілер. ауыр атлеттер 5380 73 3,10 Велосипедшілер 5580 79 3,18 Жугірушілер (стайерлер) 5580 88 3,28

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==