тердің әсеріне бакылау жасау кажет. Мұндай бақылау міндеттері маманға: педагогке (окытушы, жаттыктырушы, нұскаушы) жэне арнайы дәрігерлік-дене шыныктыру дайындығынан өткен дәрі- герге жүктеледі. Олар дене тәрбиесінің ең кұнды нәтижесін - мыкты денсаулыкты камтамасыз ету үшін ортак жауапкершілікте болады. Дене тәрбиесі - окушының жеке тұлғасын жалпы тәрбие- леудің ажырамас бөлігі. Қозғалыс дағдыларының калыптасуына, жылдамдык, күш, төзімділік, ептілік секілді дене сапаларын же- тілдіруге ықпал ете отырып, ол біркатар адамгершіліктік-ерік қасиеттерін: батылдык, табандылык калыптастырады. Дене жаттығуларымен бірге оқушыларды тәрбиелеуде ағзаны шыныктыру (ауа, күн жэне сумен) үлкен маңызға ие. Кеиіенділік қагидасы. Дене шыныктырумен жэне спортпен шүғылданудың едэуір жоғары сауыктыру әсері кешенді түрінде колдануда ғана нэтижесін береді (дене жаттығулары, олардың тэртібі, шыныктыру шараларды қолдану, тамактану ережелері мен тэртібі). Дене шыныктырудың дені сау окушылар үшін ғана емес, сонымен бірге дене жағынан дамуында, қимыл-тірек аппараты жағдайында біркатар ауыткулары (омырткадағы акаулар, омыртканың пішіні өзгеруі, табанның калыңдауы), ішкі мүше- лердің түрлі аурулары, ең алдымен жүрек-кан тамырлары жүйе- сінде аурулары бар окушылар үшін де үлкен сауықтыру жэне алдын алу мэніне ие. Ағзаның барлык жүйелерінің, оның ішінде жүрек-кан тамырлары жэне тыныс алу жүйелерінің кызметтері егер жаттығу дұ- рыс жүргізілсе, жетіледі. Сонымен бірге сабақтың гигиеналық тэртібі де өте маңызды: жүйелілік, тұрактылык, жан-жактылык жэне дене жүктемелерін біртіндеп арттыру. Сабақтар мен жатты- ғулар арасындағы үзілістерден кейін үзіліске дейін колданылған жүктемеге Караганда едәуір жеңілдеу жүктемеден бастау керек. Қатты күш салынған жаттығулар жеңіл жаттығулармен, босаң- суга apHajiraH жаттығулармен алмастырылуы тиіс. Түрлі бұл- шык ет топтарына түсетін жүктемелерді де жаттығудың неме- се сабактың түрлі сатыларында алмастырып отыру кажет. Олай
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==