сетін міндеттерінің эрбірін шешудің автоматты каіыптасатын салдары емес. Сонымен бірге дене тэрбиесі үшін заңдылық бо- лып табылатын жоғары дене жүктемелері кезінде көбіне олардын жағымды жэне теріс эсерлерін бөліп тұратын шекті анықтау өте қиын. Дене тәрбиесінің сауықтырушылык кағидасы жалғыз ғана колайлы бастапқы эдістемелік ұстанымды қалыптастырады: тек зиян келтіріп қана қоймай, сонымен бірге (бұл бірінші кезекте) денсаулықты нығайту, жақсарту, жетілдіру. Денсаулықты нығайту үшін дене шыныктыру мен спорт бе- ретін мүмкіндіктерді колданудағы жауапты рөл дене шынықтыру маманына тиесілі. Дене шынықтырудың маңызды бастамалық әдістемелік ере- желерінің бірі ретінде сауықтыру бағыттылығы мынадай міндет- тер жүктейді: - дене тәрбиесінің кұралдарын, формалары мен эдістерін таңдау кезінде ең алдымен мүмкін болатын сауыктыру тиімділі- гін ескеру; - жастық-жыныстық даму заңдылыктарына, олардың кыз- меттік ерекшеліктері мен мүмкіндіктеріне сәйкес дене жатты- ғуларын орындау кезіндегі окушылардың қызметтік дене жүкте- мелерін жоспарлау және реттеу. Дене тәрбиесі жүйесіндегі дене жаттығулары адамға ықпал етудің биологиялық тетіктеріне карай айтарлықтай сауыктыру эсеріне қол жеткізудің кең мүмкіндіктерін үсынады. Осы ай- тылғандар сауыктыру максатында қолданылатын табиғаттың факторларына да (күн радиациясы, су жэне ауа ортасына) катыс- ты. Алайда егер дене жүктемелерінің тиімді мөлшері бұзылатын болса, дене тәрбиесінің ең тиімді кұралдарының өзі денсаулыққа кауіпті болуы мүмкін. Ағзаның бейімделу мүмкіндіктеріне тепе- тең қызметтік жүктемелерді жоспарлы түрде арттыру жүмыс қабі- леттілігін арттырудың, сонымен бірге денсаулыкты нығайтудың куатты факторына айналады. Тиімді жүктемелерді белгілеу үшін шүғылданушының ден- саулык жағдайына жэне оған колданылатын күралдар мен эдіс-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==