Сонымен бірге корытынды бөлікте жүктеменің каркын- дылығын біртіндеп азайту баска кызмет түріне, мысалы ой жұ- мысына ауысуы үшін жағдай жасай отырып, жүйке жүйесінің козуын азайтады. Қорытынды бөлімде қалпына келу әсерін кү- шейтетін арнайы жаттығулар (босаңсу мен тыныс алу бағытталған жаттығулары) колданылуы тиімді. Сауъщтыру дене жаттыгуларының дайындық-ынталан- дырушы түрлері. Таңгы гигиеналыц гимнастика - дайындық- ты-ынталандырушы сауыктыру жаттығуларының жаппай тү- рінің бірі. Оның міндеті - ағзаның физиологиялық кызметтерін белсендіру, оларды түнгі ұйкыдан, тыныштык күйден белсенді- ліктің жаңа деңгейіне оңтайлы күйіне жылдам өту үшін пайда- ланады. Таңғы гимнастиканың дене жүктемелерінің кұрылымы, мазмүны мен физиологиялык-гигиеналык нормалануы негізінен дамытушы сабақтағылармен бірдей. Мұнда барлык буындарға арналған жаттығулар басымдыкпен қолданылуы тиіс (салмак салмай, созылуға, кан ағысының төмендеуінің салдарынан түні бойы үлпаларда жиналып калған зат алмасу өнімдерін «бүл- шык ет сорапы» аркылы ағзадан шығаруға мүмкіндік бере- тін жаттығулар). Дене жаттығуларын орындау кезінде буын кабыктарындағы күшейген қан ағымы есебінен буындардың калыпты жүмыс істеуі үшін қажетті синовия сүйыктың түзілуі жоғарылайды, сырткы тыныс алу мүшелерінің кызметтік күйілері мен сіңірлердің созылмалылығы артады, бүлшық еттердің тұткырлығы төмендейді, шеткі жэне орталык кан айналымы кү- шейеді. Бүлшық ет қозғалыстары рефлексті түрде орталык жүйке жүйесінің сергектігі жэне белсенділік деңгейі мен оның жұмыс кабілеттілігін арттырады, рефлексті жэне тікелей жанасканда - көк ет пен қарын қабырғасы бұлшық етінің козғалысы кезінде массаждық эсер етулер аркылы ас корыту жолының мүшелерінің қызметтік күйлері жақсарады. Жаттығуды төсекте жатқан кезден (бүл әсіресе егде адамдар- ға қатысты) бастауға болады: созылуға арналған жаттығулар, мысалы тартылу, аймақтык бұлшык ет топтарының жиыры-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==