ды. Бірак егер осы максат үшін жылдамдықпен жүгіруді ғана пайдаланатын болса, тез шаршау туындайды, себебі тек кана белгілі бір құрылымдык-кызметтік түзілімдер осы кұбылыска катысады. Жылдамдык-күш сапаларын (секірушілікті) дамы- тута басым түрде бағытталған секіру жаттығу сабактарын түр- лендіріп, назарды баска кұрылымдык-кызметтік түзілімдер- ге ауыстыруға мүмкіндік беріп кана коймай, сонымен бірге жылдамдық сапасын жетілдірудің, олардың күштік бөліктерін дамытудың тиімді кұралы болып табылады. Осылайша, аталған ережелерді сақтау сауыктыру дене жатты- ғуларымен айналысуға койылатын бірінші гигиеналык талапты - негізгі козгалыс сапаларының кешені бойынша жастык-жы- ныстык нормативтер деңгейіне шығу үшін жеткілікті жаттығу әсеріне кол жеткізуді тана емес, сонымен бірге екінші талап - асыра шаршау мен шектен тыс күштенудің алдын алуды тиімді орындауға мүмкіндік береді. Сабактын корытынды бөлігінің гигиеналык маңызы өте жоғары. Мысалы, жүректің минуттык көлемін біртіндеп калпына келтіру кажет. Қаркынды жүктемені токтатқаннан кейін тағы біршама уакыт, эсіресе алғашкы 3-5 минут ол жоғары болады, бүл оттегі карызын өтеу, алмасу өнімдерін ұлпалардан шығару, жүрек жұмысындагы белгілі бір екпінді кажеттілігімен түсінді- ріледі. Қуатты сол карынша артерия арнасы бойымен оттегіге каныккан канды капиллярларға дейін жеткізеді, ал элсіздеу оң жак карыншаға (сорушы эрекет) сондай мөлшердегі кан көле- мін көк тамырлар аркылы кейін кайтару киындау болады (кері қан ағымы). Жүмыс барысында бұған канды оң жак карыншаға көк тамыр аркылы сыға отырып (қанның бір бағытта ағуына веналардың айшык какпақшалары өз ыкпалын тигізеді), «бұлшық ет сорапы» - «шеткі жүрек» көмектеседі. Алайда егер карқынды жүктемеден кейін (мысалы, жүгіруден кейін) адам козғалысын токтатса, онда «бұлшык ет сорапы» жүмысын токтатады да, жү- рек-кан тамырлар жетіспеушілігі пайда болуы мүмкін (себебі көк тамырдагы қан оң жак карыншаға толығымен куылмайды, ағзаның шеткі бөліктерінде жиналып калады).
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==