Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

ңі шамамен 3 минутты кұрайды, сондықтан оның кызметін ынталандыру үшін кем дегенде 3 минут, ең дұрысы ЖСЖ 130- 150 қағ/мин кездегі ОМТ шамамен 50 %-ға сэйкес келетін дең- гейде 5-6 минуттык жүктеме орындалу кажет. Бүл уақыттың ішінде сыртқы тыныс аду аппараты біртіндеп кызмет етудің едәуір жоғары деңгейіне жетеді, бронхоальвеолярлык жүйенің кызмет етуші бірліктерінің саны артады жэне олардың кызметі өкпе кан айналымы жүйесімен үйлестірілуі камтамасыз етіледі; қаңка бүлшық етіндегі кызмет етуші кан тамырлар саны артады (артериолалар, капиллярлар, венулалар, лимфа арналары); жү- ректің кағыстык жэне минуттық көлемі біртіндеп артады, кан жэне лимфа айналымдар жүйелерінің жұмыс істеуші бұлшык еттер- ден алмасу өнімдерін шығару кабілеттілігі артады. Соңғы жағдай аймактық бұлшык еттің шамадан тыс кажуының алдын алу үшін маңызды. Сондықтан карқынды анаэробтық жүктемелер (күш- тік, жылдамдық) алдында жаттығушы аэробтык дене кыздыруды орындау кажет. Терідегі кан ағымының артуы жылуды сыртқа бөлуді жо- ғарылатады жэне кызып кетудің алдын алуға ыкпал тигізеді. Денені қыздыру барысында жүйке жүйесінің сергектігін арттырады, қозғалыс үйлесімі жаксарады, техникалық күрделі жаттығуларды орындау кезіндегі жарақаттар мен закымданулардың болу мүм- кіндігі азаяды. Аэробтык дене қыздыру ретінде ең дүрысы - 5-6 минут ішінде ЖСЖ 130-150 кағ/мин жететін орташа карқын- дылыктағы жүгіруді колдану. Осылайша, кез келген сауыктыру дене жаттығуларымен айналысудағы денені қыздыру бүлшык еттер мен буындарды қарқынды жүктемелерге дайындау мақсатында созылуға бір- келкі күш салумен барлық буындарға арналған гимнастикалык жаттығуларды, аэробтык жүйенің кызметін ынталандыратын, ағзаны, эсіресе жүрек-кан тамырлары мен тыныс алу жүйелерін сабактың негізгі бөліміне дайындауға ықпал ететін айналымдық жаттығуларды (жүгіру) қамтуы тиіс. Денені қыздырудың бірінші жартысы негізінен дайындық қызметін атқарады, екіншісі дамы- тушы эсер береді.

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==