Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

ті кешке өткізуге болады. Мұндай нұска көбіне күндізгі неме- се кешкі уакыттарға жоспарланатын алдағы уакытта болатын жарыстарды үлгілеу кезінде маңызды. Екінші жаттығу, ал кейбір жағдайларда үшінші (негізгіден баска) жаттығу баска бағытта немесе сол бағытта, бірак көлемі біршама аз немесе басқа максаттармен орындалу мүмкін (жалпы физикалык дайындык, техникалык дайындык, белсенді демалыс ретінде спорттың басқа түрімен шүғылдану). Мысалы, таңғы аска дейінгі бірінші жаттығу - жалпы физикалык дайындык; екінші (негізгі) - таңғы астан кейін (арнайы төзімділікті дамыту); үшін- ші жаттығу - түскі ас пен демалыстан кейін (техникалык немесе ойын). Бірінші жаттығудағы жалпы физикалык дайындык (50-60 минут) бір уакытта таңғы жаттығумен бірге жасалынады. Айтар- лыктай шаршауды тудырмай, салыстырмалы шамалы көлемде түрлі бағыттағы жүктемелерді орындау (күшті, күштік төзімді- лікті, жылдамдык-күшті сапаларды, жалпы төзімділікті дамыту). Екінші (негізгі) жаттығуға үлкен (дамытушы) немесе орташа (тұрактаушы) көлемдегі жүктемелермен негізінен бір бағыттык сипат тэн (бір қозғалыс сапасын дамытуға). Үшінші жаттығу (күннің екінші жартысында) деңгейі не- гізгі жаттығудың көлеміне байланысты болатын толык қалпына келмеушілік жағдайында жүргізіледі. Егер ол көп болса, үшінші жаттығуда қалпына келтіруші, ойындык (теннис, бадминтон, волейбол, су полосы, жүзу) ретінде немесе негізінен жеңіл жүкте- мемен техникалык жаттығу ретінде өткізген тиімді. Егер жатты- ғудың көлемі орташа болса, онда үшінші жаттығуда ол шағын мен ортаның арасында болуы мүмкін, бірак негізгімен салыстырғанда басқа бағытта болады. Күн бойындағы бір бағыттағы жаттығу әсерінің жиынтық көлемі бір жаттығудың дамытушы (үлкен) кө- лемінен аспауы (10 %-дан көп болмауы) тиіс. Апталыц микроайналымдагы жаттыгу жүктемелері- нің құрылымы. Апталык микроайналымның кұрылымы негіз- гі міндеттерге байланысты. Ағзаға ықпал етуіне карай микро- айналымдардың көптеген жолдарын үш бөлікке жинактауға

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==