Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

орындалады. Бұған жаттығулар арасындағы үзілісті арттырумен, олардың жекелеген элементтерін ғана орындаумен кол жеткізі- леді. Жалпы алғанда жаттығудың дайындык бөлігі 15-20 минут болуы керек. Жақсы дайындық жаттығудың негізгі міндеттерін едәуір тиімді шешуге мүмкіндік береді, жаракаттар мен зақымдардың алдын алуға ыкпал етеді. Сонымен катар дайындык бөлімінде спортшының жалпы физикалық жэне техникалык дайындыктың міндеттері шешіледі. Мысалы, бірінші бөлімде иілгіштік дами- ды, екінші бөлімде жалпы төзімділік (аэробтық кызмет), үшінші бөлімде арнайы техникалык дайындык жетілдіріледі. Жаттығудың дайындык бөлігін үйымдастырудағы жиі кезде- сетін кателіктер - бірінші бөлімді алып тастау (буындарды да- йындау) және дене кыздыруды екінші бөлімнен бастау (аэробтык дайындык). Бүл кателік закымдану қаупімен - буындардың, әсі- ресе буын шеміршектерінің, омыртканың, тізе, жіліншік, табан буындарының микрожаракат алуымен жэне остеохондроздар мен артроздардың дамуын тудырады. Үлкен жарақаттардың - ішкі аралык байламалардың, бұлшык ет сіңірлерінің жыртылу каупі артады. Дайындык бөлігінің екінші бөлімі (аэробтык дайындык) си- рек алынып тасталады немесе оны 1-2 минутка дейін кыскартады. Алайда аэробтык дайындык жаттығудың негізгі бөліміндегі кез келген сипагтағы жүктеме - аэробтык, анаэробтык немесе аралас түрі аса кажет. Бірінші жағдайда ол ағзаны арнайы жүмысты орындауға дайындауды (аэробтык), екіншісінде анаэробтык жүк- темелерге (жылдамдык-күшті) жаксы дайындауды камтамасыз етіп қана коймай, сонымен бірге аэробтық кызметті дамыта оты- рып, олардың ағзаға әсерінің орнын толтырады. Аэробтык дайындыкты кыскарту (5 минуттан аз) оны тиімсіз етеді, себебі жүрек-кан тамырлары жүйесінің өндірушілік кезеңі шамамен 3 минутқа тең жэне осындан кейін ғана оның барлық буындары іске косылады. Спорттык жаттығуының негізгі бөлімі спорт түрінің ерекше- лігіне жэне спорттык міндеттерге сәйкес кұрылады.

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==