Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

тің кағыстык жэне минуттык көлемі, кан жэне лимфа айналымы жүйелерінің жұмыс істеуші бұлшык еттерден зат алмасу өнімде- рін шығару кабілеттілігі артады. Соңғы фактор жергілікті бүл- шык еттерді шаршатпау үшін маңызды рөл аткарады. Сондықтан аэробтык дене кыздыру эсіресе карқынды күшті, шапшаңдық- ты анаэробтық жүктемелер алдында қажет. Терідегі кан ағымы- ның артуы жылу беруді арттырады жэне ағзаны аса қызып ке- туден корғайды. Дене кыздыру барысында жүйке жүйесінің то- нусы артады, қозғалыс үйлесімі жаксарады. техникалық күрделі жаттығуларды орындау кезінде жарақат алу мен закымдаулардың болу қаупі азаяды. Аэробтык дене кыздыру үшін ең дұрысы - 5-6 минут ішінде біркелкі карқындылыкта жүгіруді пайдалану (ЖСЖ - 130-150 кағ/мин). Осылайша, сабактың кіріспе бөлімі бұлшык ет пен буын- дарды қарқынды жүктемеге дайындау үшін созылуға біркелкі күш сала отырып, барлық буындарға арналған гимнастикалык жэне айналымдық жаттығулардан тұруы тиіс, мысалы оқу- шылардың ағзасын, әсіресе жүрек-қан айналым жэне тыныс алу жүйелерін сабактың негізгі бөліміне дайындауға ықпал ететін, зат алмасудың аэробтык жүйесінің кызметін ынталандыратын жүгіру пайдалану тиімді. Дене қыздырудың бірінші бөлігі негізінен дайындау бағы- тында жүргізілсе, екінші бөлігі дамытушы эсер де береді. Сабақтың негізгі бөлімініц гигиеналың сипаттамасы. Сабақтың негізгі бөлігінің гигиеналык міндеті - оқушылар ағзасының кызметтік күйін жэне олардың денелерінің физикалық дайындығын арттыру. Сабактың негізгі бөлімінде дене жатты- ғуларын орындаудың жалпы физиологиялык-гигиеналық қағида- лары сакталуы тиіс: - бір сабакта бірнеше козғалыс сапаларын дамытқан тиімді, яғни сабактың мазмүны кешенді болу қажет; - нақты козғалыс сапасын дамытуға бағытталған дене жүк- темесінің көлемі айқын көрінетін шүғыл жэне кідірмелі жаттығу әсерлеріне жету үшін жеткілікті деңгейде болуы керек, бүл дәрі- герлік-педагогикалық бакылау мен өзіндік бакылау көрсеткіште-

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==