жылдары бұл жетіспеушілікті толтыру киын, кейде тіпті мүм- кін емес. Адам дамуында, дене жэне акыл-ой дамуында тиісті қызмет, әсіресе жылдам дамитын белгілі бір төтенше, сезімтал (сенсетивті) кезеңдер болады. Адамның самототипі 6-7 жаста калыптасады, шапшаңдык - 8 - 1 0 жаста, себебі дэл осы жаста бұлшык ет козғалысының шапшаңдығын, үйлесімділігін қамтамасыз ететін жүйке жэне бұлшық ет жүйелерінің морфологиялық кұрылымдары дамиды. Жалпы төзімділік негізінен 10-14 жаста дамиды, бүл ең алдымен жүрек көлемінің жэне оның бұлшык ет массасының өсуімен, өк- пенің желдетушілік жэне газдарды сініру кызметінің артуымен байланысты, бұлшык ет күші 13-16 жаста дамиды, бұл кезде де- ненің бұлшық ет массасы каркынды өседі. Соңғы жылдары жүзуге үйренетін 4-5 айлык балаларды бақылауда ерекше мэліметтер алынуда. Бала емізулі жэне мектеп- ке дейінгі жаста негізінен бүрын қолданылмаған дене дамуының біршама әлеуетіне ие болады екен, себебі осы жаста дене жатты- ғуларын қолдану мүмкіндіктері өте шектелген. Жүзу бүл жас үшін бұлшық ет (әлсіз дамыған каңқа мен омыртка жүктелмейді), жүрек, өкпе жэне жүйке жүйелерінің дамуын ынталандыратын дене тәрбиесінің ең тиімді эдісі болып шыкты. Сонымен бірге жүзу теріге шынығу жэне гигиеналық эсер етеді. Емізулі жастан бастап жүзумен айналысатын балаларда 7-8 жасқа карай дене бі- тімі жаксы дамиды. Осылайша, дене шынықтыру үздіксіз болуы жэне бала ағза- сының жекелеген кызметтерінің сезімтал кезеңдерін ескеру не- гізінде ғана кұрылуы тиіс. Гигиеналық тұрғыдан алғанда бұл кезеңдерде балада жылдамдық, төзімділік, күш дамытатын коз- ғалыстарға деген жетіспеушілікті сезінбеуі керек. Тіпті салыс- тырмалы кыска уакыт кезеңінде мақсатты козғалыс белсенділі- гінің болмауы адамның дененің физикалық дамуына және дене дайындығына теріс ықпал етеді: козғалыс сапаларының жастық дамуы кідіріледі жэне тіптен бұзылады, бүрын қалыптаскан қозғалыс икемділік пен дағдыларда жоғалады. Кеіиенділік қагидасы. Кешенділік деп дене шынықтыру барысында негізгі қозғалыс сапаларын дамытуға бағытталған
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==