саналады. Балаларда ол алмасу тіптен 4-6 есе асып түсетін болса да жеңіл болып саналады, 7-9 еселік - орташа ауырлықтағы, ал 10 еселік жэне одан да жоғары болса, ауыр болып саналады. Бұл дене жүктемесінің азаюымен куат шығындары балаларда ересек- тердегі секілді сызықтық бойынша емес, тепе-теңдіксіз жылдам өседі. Дене тэрбие сабағындағы окушылардың дене жүктемесін ги- гиеналык бағалау кезінде келесі көрсеткіштер: куат шығындары, алмасу артуының еселігі, орташа ЖСЖ ескеріледі (47-кесте). 47-кесте 1-3 сынып окушыларындағы дене тәрбиесі сабактарын куаттык бағалау (Л.И. Абросимовамен косавторлык бойынша) Жүктеме Үлесті куат шы- ғындары, ккал/ мин/кг Бір сабақтағы куат шығындары, ккал Зат алмасу артуының еселігі Бір сабактағы орташа ЖСЖ, кағ/мин I сынып II СЫ НЫ П III С Ы Н Ы П Шағын 0,060-ка дейін 70,2 76,0 86.8 4-ке дейін 110-124 Орташа 0,061-0,075 85,7 94,9 108,9 5 125-139 Үлкен 0,076-0,090 105,3 116,0 130,5 6 140-154 Жоғары 0,091 жэне одан жоғары 117,0 126,9 145,0 7 жэне одан жоғары 155 жэне одан жоғары Сонымен бірге балалардағы жүрек соғысының ЖСЖ дене жүктемесінің карқындылығымен өзара байланысы жүктеме куатының өсуімен салыстырғанда пара-пар емес жылдам арта отырып, одан да шамалы сызыктык сипатка ие. Осыған байланыс- ты балалардағы куат шығындары бойынша орындалған жүмыс көлемін анықтау ЖСЖ бойынша анықтауға карағанда тиімді. Қуат шығындарын есептеу кезінде олардың тағы бір ерекше- лігін ескерген жөн. 2,5 м/с жылдамдықпен тренажер-тредбанда жүгіру кезінде 9 жастағы окушыларда ашык ауадағы куат шы- ғыны стадиондағыға Караганда 25 % томен (көшбасшымен жү- гіру).
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==