Қыздардағы кимыл белсенділігінің деңгейі 8-9 жаста, не- гізінен, ұл бал&лармен бірдей болады. Алайда жас өскен сайың айырмашылык айкын сипатка ие болады. Мысазы, кыздарда 14-15 жаста орташа тэуліктік кадамдар саны 4,9 мыңға аз, ат орындалған жұмыс көлемі 217 кДж-дан азаяды. Жас өскен сайын мектеп окушыларының куатка кажеттілік- тері артады. Ұл балаларда 9 жэне 10 жаста олар ерекшеленбейді жэне 9000 кДж/тәу-ті кұрайды, ал кыздарда ерекшеленеді жэне сәйкесінше 4940 жэне 8900 кДж/тәу-ті кұрайды. Пубертаттық өз- геріс деп аталатын кезеңде (жыныстық жетілу кезеңі) қуат шы- ғындарының негізгі көлемі мен орташа тэуліктік мөлшер көрсет- кіштері айрыкша тұраксыз. ¥л балаларда олар жас өскен сайын (әсіресе пубертаттык кезеңде) каркынды түрде артатын болса, ал кыздарда олар 11 жаста ең жоғарғы деңгейге жетеді жэне эрі карай негізінен өзгермейді не болмаса тіпті біршама төмендейді. Тэуліктік кимыл белсенділігінің сандык көрсеткіиггерінің жас жағынан өзгеруі генетикалык кодталуымен байланысты жэне өсіп жаткан ағзаның биологиялық ерекшелігі болып табылады. Үйреншікті козғалыс белсенділігін калыптастыратын баска биологиялык фактор - ағзаның ішкі ортасының тұрактылығы. Қалыпты өсуге, биологиялык дамуға жэне денсаулыкты сақтау мен нығайтуға ықпал ететін тэуліктік қозғалыс белсен- ділік деңгейі физиологиялық қалып болып табылады жэне түр- лі жастык-жыныстык топтағы мектеп оқушыларының дене тәр- биесін үйымдастыруды тиімділендірудің гигиеналық белгісі ре- тінде колданылады. Әлеуметтік факторлар оқушылардың үйреншікті қозғалыс белсенділігінің мөлшеріне эсер етеді: өмір сүру калпы, оку-тэр- биелеу үрдісін ұйымдастыру, дене шыныктыру. Спортпен немесе дене шыныктырудың баска да қосымша түрлерімен айналыспайтын оқушыларда козғалыс белсенділігі томен. Әсіресе ол бірінші сынып окушыларында күрт төмендейді. Оларда локомоциялар саны мектепке бармайтын кұрдастары- мен салыстырғанда 30-40 %-ға томен. Тэуліктік козғалыс бел- сенділігі деңгейі жоғары сынып окушыларында мектептегі бі-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==