Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

дың ерте жастан спорттык мамандануы. Гиперкинезия үшін денсаулык күйінде: орталык жүйке жүйесі мен жүйкелік реттеуіндегі аппаратының кызметтік ауыткулары мен өзгерісте- рінің ерекше кешені тэн. Бұл ретте симпато-адренапдык жүйе жұмысының жэне ағзаның жалпы бейарнаулы иммунитетінің төмендеуі байкалады. Мектеп окушыларының тэуліктік козғалыс белсенділігінің сауықтыру эсері ең алдымен оның жиынтык мөлшеріне, яғни де- не шыныктыруға ғана емес, сонымен бірге барлык оку-тәрбие- леу процесін ұйымдастыруға, сондай-ак мектеп окушыларының бос уақытын үйымдастыруға да байланысты. Накты окушының денсаулығын калыптастыру шарттарының бірі - белгілі бір ги- гиеналық тиімді аракатынастагы дене шыныктырудың аіуан түр- лі формаларын, әдістері мен кұратдарын камтитын сол окушыга үйреншікті тэуліктік козғатыс белсенділігі. Үйреншікті козғалыс белсенділігі деп өмір сүру барысында түракты болып көрінетін козғалыс белсенділігін айтамыз. Қозгалыс бепсенділігін зерттеу жэне багалау эдістері. Күнделікті өмірде окушы түрлі кимыл-козғалыстар жасайды (жүреді, жүгіреді, секіреді, яғни кеңістікте козғалады), сондай- ак оның денесінің кеністікте орналасуының түрліше өзгеруі- мен катар жүретін еңбек жэне ойын козғалыстар әрекеттерін орындайды. Бүл козғалыс-кимыл әрекеттеріне окушы түрлі каркындылыктағы түракты бүлшык ет жиырылуларымен катар жүретін белгілі бір дене күшін жүмсайды, бұл ретте каңка бұл- шык еттерінен бөлінетін жинакталған химиялык куат меха- никалык жұмыска айналады. Осыған байланысты сандык жэне сапаіык козғатыс бел- сенділігін гигиенатык бағатаудың ақпараттык жэне накты әдісі жүмсалған куат мөлшерін аныктау болып табылады. Оның бірі - жанама калориметрия әдісі, яғни агза түтынатын оттегі мөлшерін аныктау болып табылады. Гигиенаіык тэжірибеде куат шығындар мөлшерін аныктау- дын есептік эдісі жиі колданылады. Бүл үшін келесі көрсеткіш- тер зерттеледі:

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==