Спорттық гигиена: оқу құралы / А. Ә. Мәутенбаев, А. Б. Еланцев, С. Т. Төлеуханов.

Балалар мен жасөспірімдердегі козғалыс белсенділігі шартты түрде үш бөлікке бөлінеді, олар: - дене шынықтыру мен оқыту барысында; - коғамдык пайдалы еңбек қызметі барысында; - бос уақытта орындалады. Бұл құрамдас бөліктер бірін-бірі толыктыра отырып, түр- лі жастық-жыныстық топтағы мектеп окушыларының тэуліктік қозғалыс белсенділігінің белгілі бір деңгейін камтамасыз етеді. Қозгсиіыс белсенділігінің мектеп оқушыларының денсаулы- гынаәсері. Тәуліктік қозғалыс белсенділігі мен мектеп оқушылары денсаулығының арасында тығыз байланыс бар. Қозғалыстың же- тіспеушілігі немесе гипокинезия ағзада көптеген морфологиялық жэне кызметтік өзгерістерді тудырады. Мүндай өзгерістер кешені патологиялык алды жэне патологиялык күйлерге жатады. Гипо- кинезияның алдыңғы белгілері болып физиологиялық қызмет- тердің өзін-өзі ретгеу тетіктердің бүзылуы; ағзаның қызметтік мүмкіндіктерінің төмендеуі; тірек-кимыл аппаратының жэне ве- гетативтік кызметтердің іс-әрекеті кызметінің бұзылуы табыла- ды. «Гипокинезия» үғымымен өмір сүру қалпына, кәсіби кызмет- тің ерекшеліктеріне байланысты дененің кеңістіктегі қозғалуы- мен қатар жүретін қозғалыс мөлшері мен көлемі азаюымен де түсіндіріледі. Мектеп оқушыларындағы гипокинезияның негізгі себептері: - оқыту тэртібі жэне оқу бағдарламасының шамадан тыс жүктемесіне байланысты козғалыс белсенділігінің шектелуі; - жүйелі жэне жеткілікті мөлшерде дене тәрбие сабақтары- ның болмауы; - козғалыс белсенділігін шектейтін созылмалы аурулар мен ағза дамуындағы ауытқулар. 6-8 жастағы мектеп окушыларында гипокинезия эрбір екінші балада байкалады, 9-12 жастағылар арасында ол тек 30 %-ында аныкталмаған, жоғары сынып оқушыларының 25 %-ы ғана гипо- кинезиямен ауырмайды. Шамадан тыс қозғалыс белсенділігі «гиперкинезия» тер- минімен белгіленеді. Оның негізгі себептерінің бірі - балалар-

RkJQdWJsaXNoZXIy MTExODQxMg==