Аманова Г.Д. Басқару есебі

азайтуға шығыпға жатқызылады. Кезеңдік шығындар деп, жүзеге асырылуы тек қана кейбір календарлық кезеңнің аяқталуына байланысты және шығарылған (сатылған) өнім көлемімен, не оның бар болу фактісімен де байланысты емес шығындарды айтады. Басқаша айтсақ, бұл шығындар үйымда әр ай сайын, тіпті өндіріс пен сатылым болмаған кезде де болатын болады. Ондай шығындарға кеңсені жалдау шығыстары, коммуналдық төлемдерді төлеу, т.б. жатады. «Директ-кост» әдісін колдану кезінде тиімді бағалық және асортименттік саясат жүргізуге, кәсіпорын пайдасын пайдалануға мүмкіндік пайда болады. Жанама шығыстарды бүйымдар арасында бөлуден бас тарту, кәсіпорынға өнім шығару (кызмет көрссту) қаншаға түсетінін дүрыс бағалауға мүмкіндік береді. Бағаның төменгі шегін жедел белгілей отырып, онімге сұраныс уақытша қыскарған кезде, сату нарығын жаулап алу үшін, т.б., баға саясатын бәсскслестік ©ртада пайдалануға болады. Бүл жүйе, сондай-ақ, өнімділігі жоғары бұйымдарды анықтауға мүмкіндік береді, өйткені сату бағасы мен ауыспалы шығындар сомасы арасындағы айырмашылык тұрақты шығындарды нақты енімнің өзіндік құнына шығынға жатқызу нэтижесінде бүркемеленбейді. Сөйтіп, шығарылатын өнімнің ассортиментіп оңтайландыруға және өндірісті шарттары өзгеріп жатқан нарыққа бейімдеуге болады. «Директ-кост» әдісін қолдану кезінде жоспарлау (нормалау), есеп псн бақылау оңайлатылады, өйткені, өзіндік құнға кіргізілетін шығын баптарының саны азаяды. «Дирскт-кост» жүйесі, есепті, талдауды және баскарушылык шешімдер қабылдауды біріктірс отырып, есептің аналитикалық мүмкіндіктерін кеңейтеді. Бүл жүйенің схемасын толығырақ карайық. Бірінші кезсңдс дайын енімнің өндіріс көлемінің ауыспалы шығыстармен байланысы белгіленеді, жекелеген өнім түрлерінің ондіріс тиімділігі көрініс табады. Екінші кезенде жинақталған тұрақты шығыстар өнімнің әр түрін сатудан алған салыммен салыстырылады. Қорытынды бүкіл өндірістің және сатудың тиімділігін корсетеді. Сонымсн, бұл жүйе сатуға, өткізуге бағытгалған. Сату көлемі неғұрлым көп болса, кәсіпорын соғұрлым үлкен пайдаға кенеледі. Дайын өнім мен аяқталмаған өндірісті тек қана ауыспалы шығыстар бойынша бағалайды. Бағалаудың мүндай 165