Аманова Г.Д. Басқару есебі

ойтксні олардың іпамасы жүктсмс дсңгсйінс нсмесе өндіріс көлеміне байланысты емес. Шешім қабылдау үшін жағдай өзгергенде бұл пайыздар ауыспалы болып кетеді, мысалы, кәсіпорынды сату көзделіп отырса. Егер, мысалы, 1000 дана бұйым шығару не болмаса кәсіпорынды жабу туралы мәселе көтерілсі, онда шығыстардың барлығы ауыспалы болады. Осы іпығындарды ауыспалы нсмссе тұрақты деп санау керек пе деген сүрақ жауп екі факторға байланысты болады: іпешім қабылдау үшін қарастырып отырған кезеңнің ұзақтығы; өндірістік факторлардың бөлінгіштігі. Ұзақ уақыт кезеңінде шығындардын барлығы ауыспалы болып шығады. Мысалы, егер кәсіпорын 3 жыл мерзімге лизинг шартын жасаса, онда осы кезең үшін лизипгілік төлемдер тұрақты шығыстар болып шығады. Екінші факторға келсек, коптеген піығындар жүктеменің артуымен немесе көлемнің артуымен бірте-бірте емес, сатылап өседі. Бұл шығындар қуаттылық жүктемесінің көлемінің белгілі бір интервалы үшін немесс өндіріс көлсмінің бірнсшс көрссткіштсрі үшін тұракты болып табылады. Сосын олар күрт көтеріледі және тағы да бслгілі бір интсрвалға өзгеріссіз қалады. Олар инфляция әссрінсн - баға өзгерісінен, негізгі корларды қайта бағалаудан өзгеруі мүмкін. Екінші жағынан, өнім бірлігіпе есептегенде ауыспалы шығындар да үнемі өзгеріссіз қала бермейді: олар өндіріс технологиясы мен ондірісті үйымдастырудың өзгеру әсерінен өзгереді. Сөйтіп, «дирскт-кост» әдісінің мәні - есеп объектісінің толық емес кұнын есептеуде болып гұр. Классикалық нүскада - ауыспалы шығындар жүйесі ретінде, ал тарихи алсақ - тура шығындар негізінде. Бұл әдістің әртүрлілігіне жататын жүйелер: -өндірістік қуаттылыкты пайдалану коэффициентіне сәйкес аныкталатын тұракты шығынның бір бөлігі және барлык ауыспалы шығыстар қүнына кіргізілетін ондірістік қуаттардың жүктемесіне тәуелді шығындар есебінің жүйесі; -ауыспалы шығыпдар базасыпда жәие өпімнің сол түрін шығарумен байланысты тұракты шығындардың бір бөлігіндс негізделген дамыған «директ - костинг» жүйесі. Бірінші нұскада да, екіншісінде де өнімнің толык емес, бір бөлігінің кұпы есепке алынады. Тұракты шығындар (толык немесе бір бөлігі) өнім күнына косылмайды: олар кезеңдік болып табылады және есепті кезеңнің сопында тікелей өнімді сатудан түскен табысты 164