Аманова Г.Д. Басқару есебі

Уақы г өте келе тұрақты шығыстар өсе түседі, мысалы, инфляция салдарынан, бірақ өндіріс көлемдеріне тура пропорционалды өзгермейді. Кейбір шығындар ауыспалы шығындар мен түрақты шығындардың қосындысын білдіреді, сондықтан оларды ішінара ауыспалы деп атайды. Мұндай шығындардың жалпы сомасы ауыспалы піығындардікіндей бағытта ауысады, бірақ тура пропорционалды емес.ішінара ауыспалы шығынға мысал ретінде телефон үшіи төлсмді алуға болады, ол тұрақты боліктсн - телефонды пайдаланғаны үшін төлемнен және ауыспалы шығын - халықаралық сөйлесулер үпіін төлемнен тұрады. Сөйтіп, ауыспалы шығындардыц жалпы сомасыөндіріс көлеміне тура пропорционалды өзгереді, ал олардың өнім бірлігіне шамасы өзгеріссіз қалады. Түрақты және ауыспалы піығындардың өнімнің жалпы шығарылымына және бір бірлігінс әрекеті мысалда көрініс тапқан (8.1-кесте). 8.1-кесте. «Директ-костинг» әдісі бойынша маржиналдық және таза кірісті есептеу № Көрсеткіштің атауы Сомасы, ш.б. 1 Сатудан түскен табыс, В 36 000 2 Ауыспалы шығындар, ПЗ 16 200 3 Маржиналдық кіріс (В - ПЗ) 19 800 4 Тұракты шығындар, ПС 10 000 5 Таза кіріс 9 800 Мүнда, егер түрақты іпығындар кезең ішінде 10 000 ш.б. құраса, ауыспалы шығындар өнім бірлігіне -5,4 ш.б. қүрайды, өнім бірлігінің сату бағасы- 12 ш.б. Мұндай жағдайларда шығындардың жалпы сомасы түсімнің жалпы сомасына тең болатын тепе-тецдік нүктесі ондірістің 3000 бұйымға тең жоспарлы колемі кезінде есептеледі, шығындар 26200 (10000 + 3000 * 5,4) және сатудан түскен пайда 3000 бұйым, - 36000 (3000 * 12). Шығындарды олардың мәні бойынша тұрақты және ауыспалы шығындарға болудің пайдасы шамалы. Шығындардың сипаты шешімдер қабылданатын тиісті өндірістік жағдайлардан байланысты. Тіпті кәсіпорын жүмыс істемесе де ол карыз капиталға пайыздарын бәрібір төлеу керек. Ал пайыздар дегеніміз түрақты шығындар, 163