Аманова Г.Д. Басқару есебі

Бұл әдіс өнімнің өзіндік кұнын калькуляциялаудың нормативтік тәсіліп пайдалануға негізделген, оның мәні мынада: - өндіріске жұмсалған шығынның жекелеген түрлері нормативтік калькуляциялармен карастырылған ағымдағы нормалар бойынша есепке алынады; нақты шығындардын ауытқуларының оперативтік есебі ағымдағы нормалардан оқшау, ауытқу пайда болған жерлеріи, пайда болу ссбептсрі мсн кінәлілсрді көрсете отырып, жүргізіледі. - ұйымдастырушылық-техникалық шараларды ендіру нәтижесінде шығындардың ағымдағы нормаларына енгізілген өзгерістер есепке алынады және сол өзгерістердің өнімнің өзіндік құнына ықпалы анықталады; - өнімнің нақты өзіндік қүны (Зф), ағымдағы норма бойынша шығын сомасын (З н ) нормадан ауытку шамасына (О) және норманың өзгеру шамасына (И) қосу арқылы анықталады, яғни мына формула бойынша: Ш ф = Ш н ± О ± И. Өнімнің өзіндік кұнын калькуляциялаудың нормативтік тәсілі, әдетге. әртүрлі және күрделі өнімді жаппай және сериялы шығаратын өндеу өнсркәсібі салаларында қолданылады. Шығындардың есебін жүргізудің және өнімнің өзіндік қүнын калькуляциялаудың нормативтік әдісін пайдалану үшін: өнімнің (жұмыстың, қызметтің) әрбір түрі бойынша нормативтік калькуляция жасау; - шығын нормаларының өзгсрісгсрін ссспкс алу; - накты шығындардың нормативтік шығындардан ауытқуын аныктап, сол ауытқудың себептері мен кәнәлілерін белгілеу; - өнімнің (жұмыстың, кызметтің) жекелеген түрлсрінің нақты өзіндік құнын есептеу (нормативтік шығындарға шығын нормасына снгізілгсн өзгсрістср мсн нақты шығындардың нормадан ауытқуын қосу жолымен есептеу қажет. Басқарушылык сссптс нормативтік калькуляциялар көпнысаналы максатқа ие. Жоспарлауда олар өнімнің жоспарлы өзіндік құнын, ондіріске жүмсалатын шығын сметасын, онімді сату бағасын, трансферттік бағаларды белгілеуді, жауапкершілік орталықтары бойынша шығындар сметасын есептеуге қолданылады. Есепте нормативтік калькуляциялар аякталмаған өндірісті жәнс өнімнің ақауын бағалау, онімніц озіидік құнын бақылау, онімніц жекелеген 140