Самалдықов, М.К. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің құқықтық негіздері

Семинар сабақгарының сүрақгары 43 кінәлінің оның өкінетінін, олардың белсенділік және тиімділік дәрежесін куәландыратын іс-әрекеттерінің сипаты ескеріле отырып қабылданады. Қылмыстық жауаптылықтан процестік келісімнің талаптары орындал- ган кезде (ҚР ҚК-нің 67-қүжат) босатылады. Іс жүргізу келісімін жасасу тортібі ҚР ҚІЖК 13-бөлімінде реттслген. Заңда іс жүргізу келісімдерінің екі түрін жасау мүмкіндігі козделген: кі- ноні мойындау туралы момілс нысанында кішігірім, ортапіа ауырлықтағы немесе ауыр қылмыстар бойынша күдіктінің, айыпталушының күдіктімен, айыптаумсн келіскен жағдайда; ынтымақтастық туралы келісім нысанында қылмыстықтоп жасаған қылмыстарды, озгс адамдар жасаған аса ауыр қыл- мыстарды, сондай-ақ экстремистік және террористік қылмыстарды ашуға және тергеуге ықпал ету кезінде қылмыстардың барлық санаттары бойын ­ ша (ҚПК-нің 612-бабы). Қылмыстық қүқық бүзушылық белгілері бар әрекет жасаған адамды, егср істі сотта қарау уақытына қарай жағдайдың өзгеруі салдарынан, ол жасаған әрскет қоғамга қауіпті болуды тоқтатса, сот қылмыстық жауапты- лыктан босатуы мүмкін (жағдайдың өзгеруінс байланысты қылмыстық жауантылықтан босату (ҚР ҚК 68-бабы). Қылмыстық теріс қылық алғаш рет жасаған не онша ауыр емсс неме ­ се ауырлығы орташа қылмысты алғаш жасаған адамды, егер бұл адамның кейіннен мінсіз мінез-қүлқына байланысты сотта істі қарау уақытына ка ­ рай қоғамға қауіпті деп санауға болмайтыны анықталса, сот қылмыстық жауаптылықтан босатуы мүмкін. Қылмыстық жауаптылықтан босату заңда көзделген үш шарт болган кездс қолданылады (ҚР ҚК 71-Б.): 1) заңмен белгіленген мерзімдердің аяқталуы; 2) осы мерзім ішінде бүзатын мон-жайлардыц болмауы; 3) осы мерзімдердің өтуін бұзатын мән-жайлардың болмауы. Қолданысгағы ҚК бойынша ескіру мерзімінің үзақтығы жасалған қыл- мыстың санатына қатаң тоуелді болады. Егер қылмыстық қүқық бүзушылық жасалған күннен бастап мынадай мерзімдер өтін кетсе, адам қылмыстық жауаптылықтан босатылады: 1) қылмыстық тсріс қылық жасағаннан кейін бір жыл; 2) онша ауыр емес қылмыс жасағаннан кейін екі жыл; 3) ауырлығы орташа қылмыс жасағаннан кейін бес жыл; 4) ауыр қылмыс, ауырлығы орташа сыбайлас жемқорлық жасағаннан кейін он жыл; 5) аса ауыр қылмыс жасағаннан кейін он бес жылдан соң. Ескіру мерзімі қылмыс жасалған күннсн бастап және сот үкімі заңды күшіне енген сотке дейін есептеледі.