Самалдықов, М.К. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің құқықтық негіздері

338 Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет студің қүқықгық негіздері Қылмыстық қудалау органдарының ҚК-нің 366-бабының бірінші бө- лігінде көрсетілген адамды қылмыстық қудалау органдарының араласуын- сыз пара алу нисті туындамайтынын және қылмыстың жасалмаганын айгақтайтын мән-жайлар болған кезде пара нысанасын алуга кондірудің нотижесінде келісім алынған кезде оған пара беруден түратын арандату- піылық-айдап салушылық әрекеттері өзіне қатысты осы әрекет жүзегс асы- рылған адам жасаған әрекегтің қылмыстылығын жояды. 25. ҚК-нің4і7-бабыныңскіншібөлігібойыншапарақорлыққаарандату үшін жауаптылық ҚК-нің 366-бабыпың бірінші бөлігіндс көрсетілген адамга пара нысанасын бсруге әрекеттенген адамның ол адампың параны алуга келісімінің жок екенін көрінеу біле түра озінің әрскетінің қылмыс жасаудың нсмесе бопсалаудың дәлелдемелерін жасанды түрде қалып тасты- ру мақсатында жүзсге асырған жағдайда ғана туындайды. Парақорлыққа арандату ҚК-нің 366-бабының бірінші бөлігіндс кор- сетілген адамның білмегенінс не оның пара нысанасын қабылдаудан бас тартқанына қарамастап, мүлік беру әрекетінен не мүліктік сипатгағы қыз- меттер корсетілгсн соттен бастап аяқталған қылмыс деп есептелсді. 26. Парақорлық туралы істер бойынпіа техникалық қүралдардың (ды- быс-, бейнежазба, пара нысаналарын арнайы бояғыштармсн опдеу жәнс т.б.) пайдаланылуы мүмкін екенін назарға ала отырып, соттар сотқа дейінгі тергеу орі андарының дәлелдемелсрді анықтаған, бекіткен және алған ксзде ҚПК-нің нормаларын сақтауын мұқият тексерулері орі олардың жарамды- лығы туралы моселені піешулері қажет. 27. Қылмыстық процесті жүргізуші орган ҚК-нің 366, 367-баптарыпың ескертпелеріне сәйкес: егер сыйлықтың қүны екі айлық есептік көрсеткіпітен аспаса, ҚК-нің 366, 367-баптарының бірінші бөліктерінде көрсстілген адамның мүлікті, мүлікке қүқықты немесе өзге де мүліктік пайданы сыйлық гүрінде бірінші рст алуы, бүрын жасалган занды әрекеттері (өрекетсіздігі) үшін алдын ала уағдаластық болмаган кезде мацызды болмауына байланысты қыл- мыс болып табылмайтынын және тортіптік немесе әкімшілік гәртіппен қудаланатынын; егср ҚК-нің 366-бабының бірінші болігінде көрсетілген адамның та- рапынан параны корқытып алу оған қатысты орын алса не осы адам пара беру туралы қүқық қорғау немесе арнайы мемлексттік органға өз еркімен хабарласа, пара бсрген адамның қылмыстық жауаптылықтан босатылаты- нын ескергені дүрыс. Қылмыс туралы хабарлама (жазбаша немссе ауызша) арызданушы басшылыққа алған уәждсрге қарамастап өз еркімеп берілген хабарлама деп танылуға тиіс. Осы реттс пара беру туралы қүқық қорғау немесе арнайы мемлекеттік органға бслгілі болғанына байланысты жасалган хабарлама оз еркімен жасалган хабарлама деп ганылмауға тиіс.