Самалдықов, М.К. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің құқықтық негіздері

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотыныц 2015 жылн.і 27 қарашадағы ... 331 1. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарына қандай қылмыстардың жата- тынын анықтаған кезде соттар ҚК-нің 3-бабының29-тармағын басшылыққа алулары қажст. 2. ҚК-нің 3-бабының 1 6,19,26,27 және 28-тармақтарында көрсетілген адамдар жоне шет мемлекеттің немесе халықаралық үйымның лауазымды адамдары сыбайлас жемқорлық қылмыстар субъектілері болып табылады. Пара берушінің мүддесі үшін тиісгі әрекеттерді орындауға окілеттікте- рі болмаса да, бірақ өзінің лауазымдық жағдайына байланысты осы әрекет- герді басқа адамдардың жасауы үшін шара қолдана алатын адамдарды да осы қылмыстардың субъектілері деп таныған жон. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарды жасауда сыбайлас қагысушы болған не жогарыда көрсетілген адамдарды параға сатып алу мақсатында оларға мүліктік игіліктер мен артықшылықтарды құқықка қарсы үсынған не осыған ықпал еткен өзге де жеке түлғалар сыбайлас жемқорлық қыл- мыстар үшін жауаптылыққа тартылады. 3. ҚК-нің 366, 367-баптарында корсетілген шет мемлекеттің нсмссе халықаралық үйымның лауазымды адамдарына Қазақстан Республикасы- ның сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы халықаралық шарттарымен осындай адамдар деп танылған адамдар жатады. Шет мемлекеттің заң шығару, атқарушы, әкімшілік немесс сот орга- нында қандай да бір лауазымды атқаратын, гағайындалатын немесе сайла- натын кез келген адам және шет мемлекеті үіпін, соның ішіндежария ведом ­ ство немесе кәсіпорын үшін қандай да бір жария функцияны орындайтын кез келген адам шет мемлекеттің лауазымды адамы дсп танылады. Халықаралық азаматтық қызметші не осындай үйым өзінің атынан әрекет жасауға уәкілеттік берген кез келген адам халықаралық ұйымның лауазымды адамы дсп танылады. 4. Әрекеггің сыбайлас жемқорлық қылмыстарға, ал оны жасаган адам- дардың осы қылмыстар субъектілеріне жату-жатпау мәселесін дүрыс ше- шу үшін қылмыстық процесті жүргізетін органдар заңнамалық жәнс өзгс де нормативтік қүқықгық актілерді, соның ішінде қызметтік өкілеттіктер- дің шеңбері мен мазмүнын айқындайтын лауазымдық ережслср мсн нүс- қаулықтарды, сондай-ақ қылмыстык жауаптылыққа тартылатын адамның лауазымдық мортебесін басіпылыққа алу қажет. Сыбайлас жемқорлық қылмыс субъектісінің мәртебесін, атап айтқанда, оның мемлекеттік функцияларды орындауга уәкілстті адам нс оған теңссті- рілген адам, лауазымды адам не жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адам болып табылатын-табылмайтынын анықтаған кезде осы нормативтік қаулының 2-тармағында корсетілген ҚК-нің нормаларын негізге алу қажет. Адамда басқарушылық, үйымдық-өкімдік немесе әкімшілік-шаруашы- лық функцияларының не билік окілі мәртебесінің болуын анықтау үшін